Το πρώτο σου χρέος, εχτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους πρόγονους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει. ΑΣΚΗΤΙΚΗ-Νίκου Καζαντζάκη

Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

ΠΑΡΕΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΛΥΤΗ

Μαριλένα Παππά - Παρουσίαση του βιβλίου "Παρέα με τον Ελύτη"
"Αν είστε ευχαριστημένοι με την ιστορία που αφηγηθήκατε και έχετε τη συνείδησή σας ήσυχη, θα φύγω αυτή τη στιγμή και δεν θα ξαναγυρίσω. Αλλά αν θέλατε να πείτε κάτι και δεν το είπατε, τότε..."
Από το οπισθόφυλλο...
Η Ελλάδα του σήμερα, το κυνήγι μιας ευτυχίας που αργεί και η αλλαγή. Αυτή που οδηγεί τη Μυρτώ από τα γκρίζα γραφεία της Αθήνας, στο αεράκι της Μήλου και από ΄κει σ’ ένα μοιραίο ραντεβού κάτω από το αιώνιο φεγγάρι της Ρώμης.
Με σύμμαχο τα γραπτά του Ελύτη, η ζωή όσο δύσκολη κι αν μοιάζει κάποιες μέρες, είναι στ΄αλήθεια υπέροχη.


Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...
Η Μαριλένα Παππά γεννήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 1988. Μεγάλωσε στη Νέα Ιωνία, ανάμεσα σε τετράδια με σκέψεις και ζωγραφιές και μ’ ένα μεγάλο όνειρο: «Θέλω να γράψω ένα βιβλίο». Κι έγραψε. 6! Έχει συνεργαστεί με sites & blogs ως αρθογράφος, γράφει κριτικές θεάτρου για το θέατρο.gr, κριτικές βιβλίων και διατηρεί το δικό της blog ,«Σκέφτομαι και γράφω»! Έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις ζωγραφικής, έχει στήσει πολυάριθμες παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα, ενώ το πρώτο της βιβλίο «Ο πλανήτης που χαμογελά» κυκλοφόρησε σε δική της εικονογράφηση. Σπούδασε Δημόσια Διοίκηση στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Δημοσιογραφία και ΜΜΕ στην Ακαδημία Σπουδών Επικοινωνίας. Έχει παρακολουθήσει μαθήματα ζωγραφικής στο Δήμο Νέας Ιωνίας και μαθήματα σκίτσου στη Σχολή Ορνεράκη.

Που;
Βιβλιοπωλείο Πανίδης
Κολοκοτρώνη 20, Εύοσμος, 56224, Θεσσαλονίκη

Πότε;

Τετάρτη 22 Φεβρουαρίου
19:30

Ονομαστικός πίνακας τεχνιτών και επαγγελματιών Σαντάς

Θα παραθέσουμε εδώ ονομαστικό πίνακα των τεχνιτών και των επαγγελματιών της Σαντάς εκείνων που έδρασαν στη Σαντά από τα μέσα του ΙΘ' αιώνα ως την ερήμωση της.

Στο Ισχανάντων  εργάστηκαν:
1) Παντελής Σοφιανός χτίστης,
2) Συμεών Γαρατσάλ μαραγκός και χτίστης,
 3) Στέφανος Τεσέρ χτίστης,
 4) Χρυσόστομος Παυλίδης μπακάλης,
 5) Κοσμάς Αμάραντος σιτέμπορος,
 6) Κοσμάς Παυλίδης σιτέμπορος,
7) Συμεών Λιανίδης ταβερνιάρης,
 8) Περικλής Κουφατσής καφεπώλης,
 9) Ιωάννης  Γωνιάδης (Τσερκέζος) καφεπώλης,
 10) Κωνσταντίνος Τσιρίπ  υφασματοπώλης και καφεπώλης,
11) Ιωάννης Κουρτίδης ξενοδόχος,
 12) Θεόδωρος Λιανίδης χτίστης και μαραγκός,
 13) Ιωάννης Λιανίδης χτίστης και μαραγκός,
 14) Μιχαήλ Λιανίδης χτίστης και μαραγκός,
15) Δημήτριος Γαραγάς χτίστης και μαραγκός,
 16) Γεώργιος Γαραγάς χτίστης και μαραγκός,
 17) Ματθαίος Γαραγάς μαραγκός,
18) Δημήτριος Πιπιλίκας μαραγκός,
19) Παναγιώτης Πατίτας υφασματοπώλης,
 20) Δημήτριος Σοφιανός καφεπώλης,
 21) Χαράλαμπος Παπαδόπουλος μαραγκός,
22) Χριστόφορος Γαραγάς μυλωνάς,
23) Χριστόφορος Λιάν μυλωνάς,
 24) Ιεροκλής  Εφραιμίδης ζωγράφος,
 25) Χριστόφορος Κουρτίδης ταβερνιάρης,
 26) Χαράλαμπος Κουρτίδης ταβερνιάρης,
 27) Κοσμάς Τσουμπάν μυλωνάς,
28) Παύλος Τσουμπάν μυλωνάς,
29) Αντώνιος Πιστοφίδης μαραγκός και χτίστης.

Στο Πινατάντων  εργάστηκαν:
1) Ιωάννης Γεροντίδης υφασματοπώλης και μπακάλης,
 2) Χρύσανθος Ποταμόπουλος μικροπωλητής και καφεπώλης,
3)  Ιωάννης Κούφος αγωγιάτης,
4) Ιωάννης Τσαντεκίδης κηροπώλης.
Σανταίοι Α' Γενιάς στη Νέα Σάντα

Στο Τερζάντων  εργάστηκαν:
 1) Παναγιώτης Μούτας αγωγιάτης,
 2) Κοσμάς Σπαθάρος καφεπώλης,
3) Θεόδωρος  Εβλιάς καφεπώλης,
4) Σπύρος Πενταζής σιδεράς,
5) Αδάμ Σπαθάρος σιδεράς,
 6) Θεοδόσιος Σπαθάρος πρακτικός χειρουργός,
 7) Χαράλαμπος Σπαθάρος πρακτικός χειρουργός,
 8) Κοσμάς Σαπλαχίδης μυλωνάς,
 9) Ιωάννης Μαζμανίδης δημοδιδάσκαλος,
 10) Συμεών Μαζμανίδης μαραγκός,
 11) Πολυχρόνιος Σιαμανής σιδεράς

Στο Κοζλαράντων εργάστηκαν:
 1) Κούρτσος μυλωνάς,
2) Χριστόφορος Τοπαλίδης παντοπώλης υφασματοπώλης και καφεπώλης,
 3) Ιωάννης Τσιρίδης μαραγκός,
4) Ευστάθιος Αληχασάν επιπλοποιός,
 5) Νικόλαος Τοπαλίδης μελισσοκόμος
6) Γαβριήλ Πασαλίδης μυλωνάς,
7) Παύλος  Χειμωνίδης δασοφύλακας,
8) Κωστικίδης χτίστης.

Στο Ζουρνατσάντων εργάστηκαν:
1) Αβραάμ Καλαϊτσίδης χτίστης,
 2) Ιωάννης Καλαϊτσίδης χτίστης,
 3) Γεώργιος Χιονίδης  υφασματοπώλης και μπακάλης,
 4) Κωνσταντίνος Ακριβόπουλος μπακάλης,
 5) Γεώργιος  Ακριβοπουλος κεραμοποιός,
 6) Γεώργιος Πηλείδης κεραμοποιός,
 7) Ηλίας Χιονίδης κεραμοποιός,
8) Χαράλαμπος Ακριβόπουλος μυλωνάς,
9) Νικόλαος  Ακριβόπουλος μυλωνάς,
10) Φίλιππος Τσιλιγκιαρίδης τσαγκάρης,
 11) Ιωάννης Ναρίδης,
12) Γεώργιος Πηλείδης τσαγκάρης,
 13) Χαράλαμπος Πουμπουρίδης τσαγκάρης,
 14) Χαράλαμπος Ακριβόπουλος τσαγκάρης.

Στο Τσακαλάντων εργάστηκαν:
1. Χαράλαμπος Τουϊσουζίδης τσαγκάρης.
Ο μύλος τη Πιστόφ

Στο Πιστοφάντων εργάστηκαν:
 1) Πότσος χτίστης,
2) Τσάχαλος χτίστης,
3) Νικόλαος Βενετικίδης μαραγκός,
4) Χατσή Γιάννης Πολίτωφ επιπλοποιός,
 5) Κοσμάς Δρεπανίδης ζωγράφος,
6) Παντελής Παστιανίδης υφασματοπώλης,
 7) Ευστάθιος Μακρίδης υφασματοπώλης,
 8) Γεώργιος Πιστοφίδης μπακάλης και υφασματοπώλης,
 9) Χαράλαμπος  Ελέν υφασματοπώλης,
 10) Παναγιώτης Σιτμαλίδης υφασματοπώλης,
 11) Ιωάννης  Πιστοφίδης μπακάλης και υφασματοπώλης,
12) Κωνσταντίνος Βενετικίδης μπακάλης και υφασματοπώλης,
13) Πουργάης μπακάλης και υφασματοπώλης,
14) Ευστάθιος Παλιόζ μπακάλης και υφασματοπώλης,
15) Νικόλαος Περτσάμ καφεπώλης
16) Ιωάννης  Ελέν καφεπώλης
 17) Παντελής Φουστούλ καφεπώλης,
18) Καπανάς μυλωνάς,
19) Ταχμάζης μυλωνάς,
20) Πιστοφίδης μυλωνάς,
21) Γεώργιος Βενετικίδης τσαγκάρης,
 22) Παναγιώτης  Αϊτήν δασοφύλακας
 23) Παναγιώτης Δρεπανίδης ζωγράφος.
Γιάμπολης ποταμός

Από τους επαγγελματίες αυτούς οι υφασματοπώλες και οι μπακάληδες έκαναν, χρυσές δουλειές προπαντός με τους τούρκους των γύρω χωριών. Οι Τούρκοι των χωριών του Καράτερε ανεβαίνοντας στα παρχάρια του Μετσίτ περνούσαν απ' το Πιστοφάντων, κι' εκεί στα υφασματοπωλεία και στα μπακάλικα άφηναν παρά με την ουρά.
Και οι Τούρκοι του ποταμού Σαντάς Γιάμπολης περνούσαν  απ' το  Ισχανάντων και άφηναν κι αυτοί σεβαστά ποσά στα μπακάλικα και στα υφασματοπωλεία  Ισχανάντων.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ

Δεν θα καλύψω μόνο θέματα ελληνικής ιστορίας, θα περάσω και σε κάτι άλλο, γιατί, επειδή ξέρω καλά τον χώρο, είμαι και σύμβουλος φιλολόγων στον νομό Θεσ­σαλονίκης, θα δω τι υπάρχει και τι μπορεί να γίνει και στα Νέα Ελληνικά, που ξέρετε εσείς και τα οποία λέγονται τώρα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, γιατί και εκεί διεκδικεί κάποια θέση η δική μας κουλτούρα, η κουλτούρα του Ποντιακού Ελληνισμού.
Για να γίνω κατανοητός, θα χωρίσω τα γεγονότα σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Από την μία είναι εκείνα που έχουν μοναδικότητα κι από την άλλη είναι εκείνα που έχουν ιδιαιτερότητα.
Μοναδικότητα σημαίνει ότι εμφανίζονται μόνο στην περιοχή του Πόντου, για να μην είμαστε υπερβολικοί και να μην νομίζουμε όλα μπορούν να μπουν μέσα στα σχολικά βιβλία. Αλλά όταν ένα γεγονός ή μια περίοδος εμφανίζεται μόνο εκεί, έχει το δικαίωμα να μπει. Αυτά ανήκουν στην μια κατηγορία.

Τα άλλα είναι αυτά που παρουσιάζουν μια ιδιαιτερότητα, που σημαίνει ότι έχουν μεγαλύτερη έξαρση, ένταση, έκταση, σε σχέση με αντίστοιχα γεγονότα άλλων περιοχών κι αυτά επίσης έχουν το δικαίωμα να μπουν.
Στην 1η κατηγορία θεωρώ ότι έχει μοναδικότητα αυτό που μας είπε σήμερα ο κ. Ανθεμίδης, η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας. Το ανέλυσε πάρα πολύ καλά, γεγονός πραγματικά μοναδικό, γιατί μετά το 1261, που ανακαταλαμβάνεται η Κωνσταντινούπολη, είναι το μόνο Κράτος το αυθύπαρκτο, κραταιά, ανεξάρτητο, που λειτουργεί στην Πειρατεία και την Ανατολία, με εθνική, όπως μας είπε ο κ. Ανθεμίδης, υπόσταση. Εγώ θα συμπλήρωνα μόνο τούτο, ότι από το 1204 και μετά διαμορφώνεται ο ξεχωριστός τύπος του νεοέλληνα.
Μέσα σ’ αυτό το διάστημα εγώ θεωρώ ότι διαμορφώνεται και το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Πόντιου Έλληνα.
Αυτή είναι η ιδιαιτερότητα που έχουμε, δηλαδή η εγγύτητα, η οικειότητα, το να νιώθουμε ότι ο άλλος, όταν είναι δικός μας, είναι κάτι το ιδιαίτερο, δικό μας, ξεχωριστό. Αυτή η φιλοξενία, αν θέλετε, αυτά τα γνωρίσματα τα οποία εξακολουθούμε να τα έχουμε, διαμορφώθηκαν, θέλω να πιστεύω εγώ, αυτή την περίοδο, δηλαδή από το 1204 μέχρι το 1461, που έχουμε την άλωση της Τραπεζούντας, γιατί απ’ εκεί και πέρα αρχίζει η μαύρη περίοδος της σκλαβιάς.
Μέσα λοιπόν στον ευρύτερο χώρο ή χρόνο της διαμόρφωσης του νεοέλληνα (του χαρακτήρα του νεοέλληνα) εντάσσεται κι η ιδιαίτερη διαμόρφωση στον χαρακτήρα του Πόντιου Έλληνα, που πραγματικά, δεν είναι ρατσιστικό αυτό που λέω, είναι πραγματικότητα ιστορική, είναι πραγματικότητα που τη ζούμε καθημερινά, έχουμε κάτι ιδιαίτερο, το οποίο μας ξεχωρίζει μέσα στον ελλαδικό χώρο. Αυτό διαμορφώνεται μέσα σ’ αυτή την περίοδο και σ’ αυτήν την αυτοκρατορία της Τραπεζούντας.
Το δεύτερο που παρουσιάζει μοναδικότητα και δεν υπάρχει πουθενά αλλού είναι αυτό που ακούστηκε σε πολλές εισηγήσεις εδώ μέσα: είναι ο Ποντιακός Ελληνισμός του Καυκάσου και της Νότιας Ρωσίας. Δεν θα μπω στα ενδότερα του θέματος, ακούστηκαν πάρα πολλά. Είναι ένας Ελληνισμός που παρουσιάζει πραγματικά τη μοναδικότητα να ζει, να μεγαλουργεί, να θριαμβεύει και να αυξάνεται μέχρι και σήμερα. Θυμίζω ότι παροικίες στον εξωτουρκοκρατούμενο χώρο κατά την τουρκοκρατία είχαμε μόνο δύο. Θα θυμίσω τις κορυφαίες, τις πιο πληθωρικές, στη Βιέννη και στη Βενετία. Τί έμεινε απ’ αυτόν τον ελληνισμό της Βιέννης και της Βενετίας; Τα «μνήματα», αγαπητοί φίλοι, και οι «ναοί», που υπήρχαν εκεί και που θυμίζουν το πέρασμα του Ελληνισμού. Τα «μνήματα» και μόνον τα «μνήματα». Όταν ήρθαν οι Γερμανοί στρατιώτες εδώ στην κατοχή, έψαχναν να βρουν τα σπίτια των παππούδων τους και δεν ήξεραν γρι ελληνικά. Όλοι δηλαδή έχουν εξιταλιστεί και εκγερμανιστεί. Έχουν αφομοιωθεί με το στοιχείο εκείνης της χώρας στην οποία ζούσαν. Είναι η μόνη περίπτωση επαναλαμβάνω, που πραγματικά αξίζει να τη θαυμάσουμε, να την αναλύσουμε και να την περάσουμε στα βιβλία μας.
Τώρα, πόσοι είναι αυτοί; Βεβαίως απογραφές δεν έχουν γίνει, αλλά κατά τις εκτιμήσεις των συγγραφέων της εποχής, των αρχών του αιώνα, είναι σίγουρα πάνω από 500.000. Ο Παναγιωτίδης τους ανεβάζει σε 760.000, ο Σκαλιέρης στους 775.000, ο Τοπαλίδης στους 650.000, η κ. Ξανθοπούλου, την οποία ακούσαμε πρωτύτερα, σε μια πολύ αξιόλογη εργασία της, δημοσιευμένη στο Δελτίο του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, ανεβάζει σε περίπου 400.000 μόνο του Καυκάσου και μόνο του 19ου αιώνα - συνεπώς 80.000 και. Αρα λοιπόν είναι πάνω από 500.000. Αυτό το θαύμα της επιβίωσης του Ελληνισμού σ’ αυτόν τον χώρο, δηλαδή είναι οι παροικίες του ποντιακού χώρου στην Νότια Ρωσία και στον Καύκασο, να επιβιώνει, να μεγαλουργεί μέχρι και σήμερα είναι μοναδικό φαινόμενο.
Μοναδικότητα λοιπόν και θεωρώ ότι πρέπει να μπει. Λέω πρώτα το τι πρέπει να μπει και μετά θα περάσω στο τι υπάρχει, έτσι κλιμακώνεται η εισήγησή μου. Τι πρέπει να μπει, τι υπάρχει. Απ’ εκεί και πέρα βγαίνει μόνο του το τι απομένει να μπει.

Το τρίτο είναι το ζήτημα της Δημοκρατίας του Πόντου. Η Δημοκρατία του Πόντου είναι ένα μελετημένο πραγματικά πολιτικό κίνημα, θα έλεγα, το οποίο έχει διασωματωθεί με σωστή οργάνωση. Για πρώτη φορά γίνεται λόγος για την Δημοκρατία του Πόντου στο Παμποντιακό Συνέδριο της Μασσαλίας, τον Φεβρουάριο του 1918 και από εκεί και πέρα σχεδιάζονται και τυπώνονται χάρτες, στέλνονται επιστολές, συντάσσονται υπομνήματα, εκλέγεται και το εξόριστο Ποντιακό Κοινοβούλιο, το οποίο συνέρχεται στο Βατούμ, τον Μάρτιο του 1919. Έχουμε λοιπόν μια δυναμική πολιτική που δεν παρουσιάζεται πουθενά αλλού. Που διεκδικεί (δεν έχει σημασία αν είναι πραγματοποιήσιμο ή όχι, αλλά είναι καλό το παιδί να ξέρει ότι υπάρχει αυτή η δυναμική, υπάρχει αυτή η προετοιμασία, ο πολιτικός λόγος, η πολιτική υποδομή). Βέβαια αυτό πρέπει να συνταιριαστεί με την άλλη μοναδικότητα του Πόντου, το αντάρτικο. Δηλαδή έχουμε από τη μια την πολιτική υποδομή, από την άλλη έχουμε τη στρατιωτική υποδομή. Έχουμε τους δύο λόγους, δύο δυναμικές, τον πολιτικό λόγο από τη μια και από την άλλη χρειάζεται το όπλο. Έχουμε τη δυναμική της αντάρτικης στρατιωτικής προετοιμασίας και όλα αυτά χωρίς καμιά συμβολή και συμμετοχή του επίσημου ελληνικού κράτους. Θυμίζω ότι, όταν είχαμε το αντάρτικο στον Πόντο, απουσίαζε τελείως η ελληνική πολιτεία. Είχαμε βέβαια την ελληνική κατοχή της Σμύρνης, είχαμε την Ανατολική Θράκη ενωμένη τελείως με την Ελλάδα, η περιοχή του Πόντου ήταν εκτεθειμένη τελείως και σ’ αυτόν, λοιπόν, τον χώρο του Πόντου, όπου έλειπε η επίσημη ελληνική παρουσία, έχουμε από τη μια την προσπάθεια για ίδρυση της Δημοκρατίας του Πόντου και από την άλλη έχουμε το αντάρτικο. Μοναδικές πραγματικά περιπτώσεις.
Άλλο μοναδικό στοιχείο είναι αυτό που ακούστηκε λίγο πρωτύτερα από τον Βλάση τον Αγτζίδη, ο ελληνογενής και ελληνόφωνος μουσουλμανικός πληθυσμός της Τόνγιας και του Όφι. Υπολογίζονται, όταν έγινε αυτή η αλλαξοπιστία τον 17ο αιώνα, σε περίπου 60.000 οι Έλληνες, οι οποίοι αλλαξοπίστησαν στην περιοχή του Όφι και σε περίπου 12.000 οι Έλληνες της Τόνγιας, τους οποίους και γνωρίσαμε το περασμένο καλοκαίρι και πράγματι δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι βέβαια για την ποιότητα, την ποσότητα, το βάθος και το πόσο καίει το καντήλι της πίστης σ’ αυτούς τους ανθρώπους, αλλά είναι βέβαιο ότι αυτά είναι σε δεύτερη μοίρα.
 Το κυρίαρχο είναι τούτο, ότι μιλούν την ελληνική ποντιακή γλώσσα, χορεύουν τον ποντιακό χορό, παίζουν την ποντιακή λύρα, έχουν ακόμη τα δικά μας τα έθιμα κι όταν πήγαμε εκεί μας αγκάλιασαν σαν αδέλφια. Άρα, λοιπόν, έχουν κάτι το ελληνικό και δεν πάω πιο πίσω. Δεν κάνω εγώ έρευνες, ούτε ψυχολογικές ούτε βαθύτερες ιστορικές κι αυτό ακόμα κάτι λέει και με βρίσκει σύμφωνο το ερώτημα που έθεσε ο εκπρόσωπος της Νέας Τραπεζούντας. Πραγματικά στο ερώτημα θα πω ναι, ανεπιφύλακτα θα πω ναι.
Ότι πρέπει να αναπτυχθούν σχέσεις αδελφοποίησης. Για σκεφτείτε να αδελφοποιηθεί ένα σχολείο εδώ στην Ελλάδα μ’ ένα σχολείο της Τόνγιας και του Όφι, σε επίπεδο σχολικό, δεν είναι λίγο. Κάτι το οποίο δεν μπορεί να το υποψιαστεί κανείς και στο κάτω-κάτω δεν κάνουμε και προπαγάνδα, θα λειτουργήσουμε σε επίπεδο καθαρά διαπολιτιστικό, ανθρώπινο, σχολείο με σχολείο. Λοιπόν κι άλλοι τρόποι υπάρχουν, φιλοξενία παιδιών από εκεί κλπ.
Κατά τη γνώμη μου επαναλαμβάνω, αυτά είναι τα μοναδικά γεγονότα, που νομίζω πως πρέπει να μπουν στα ιστορικά βιβλία. Η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, ο Ελληνισμός του Καυκάσου και της Νότιας Ρωσίας, που εδώ τον χαιρόμαστε, τον βλέπουμε και τον καμαρώνουμε σήμερα, το Ζήτημα της Δημοκρατίας του Πόντου, το Αντάρτικο του Πόντου και οι ελληνόφωνοι της Τόνγιας και του Όφι.
Τί υπάρχει τώρα απ’ όλα αυτά που είπα στα σχολικά βιβλία; Απ’ όλα αυτά στα σχολικά βιβλία υπάρχει κατ’ αρχήν, για να ξεκινήσουμε από το γυμνάσιο, στη Β’ γυμνασίου (νομίζω και δεν πρέπει να είμαστε υπερβολικοί το τονίζω, δεν είναι δυνατόν να διεκδικούμε σελίδες ολόκληρες και κεφάλαια ολόκληρα) υπάρχει, με αρκετή επάρκεια, ένα κεφάλαιο για την αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και μάλιστα είναι και μια αγιογραφία της Αγίας Σοφίας, καθώς κι ένα μικρό κεφάλαιο για την πτώση της Τραπεζούντας με τον Κομνηνό τον Δαυίδ και ένα ποντιακό λαϊκό τραγούδι, έναν θρήνο για την άλωση της Κωνσταντινούπολης, είναι απ’ αυτά που έχει το βιβλίο στο τέλος του ως παράθεμα, για να το διαβάσει ο καθηγητής στην τάξη και για να θρηνήσουμε έτσι μαζί με τα παιδιά την άλωση της Κωνσταντινούπολης.
Στη Γ' γυμνασίου υπάρχει μια παράγραφος για τους εξισλαμισμούς, μια μικρή παράγραφος για τον κρυπτοχριστιανισμό και μια παράγραφος για τους διωγμούς του Ελληνισμού. Τρεις όλοι κι όλοι οι παράγραφοι. Ένα κεφάλαιο, που είναι στα παραθέματα, δηλαδή από εκείνα που δεν διδάσκονται, αλλά τα βλέπει μόνο ο καθηγητής, για τον Μικρασιατικό Ελληνισμό. Αυτό πέστε πως δεν υπάρχει, είναι μόνο για τον καθηγητή, δεν διδάσκεται κατά τις οδηγίες που παίρνουν οι καθηγητές.
Στο λύκειο υπάρχει ένα κεφάλαιο στη δέσμη. Το διδάσκονται μόνο αυτοί που θα πάνε στις φιλολογικές ή νομικές σχολές, όπου υπάρχουν οι αγώνες των Ποντίων για την αυτονομία, για τη Δημοκρατία κι έχει και τη φωτογραφία του Μητροπολίτη μας, του Χρύσανθου. Βέβαια πολλά πράγματα, που υπάρχουν μες το βιβλίο δεν με βρίσκουν σύμφωνο, όπως π. χ. σ’ ένα σημείο, ότι η Δημοκρατία του Πόντου δεν ήταν απλώς ένα όραμα, ήταν μια πραγματικά οργανωμένη υπόθεση με όλα τα υπομνήματα που σας είπα. Δεν αναλύεται πειστικά αυτό το γεγονός της Δημοκρατίας του Πόντου και δεν δείχνεται έτσι αναλυτικά ο ρόλος του Χρύσανθου, όπως δεν γίνεται καθόλου λόγος για το αντάρτικο στον Πόντο, απολύτως τίποτε.
Στα νέα ελληνικά τώρα. Δεν θα πάρουμε οποιαδήποτε κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας. Θα πάρουμε εκείνα, τα οποία είναι προέκταση αυτών των γεγονότων, δηλαδή υπάρχουν ιστορικά λογοτεχνήματα, τα οποία αφηγούνται το δράμα των κρυπτοχριστιανών και το δράμα των διωγμένων, υπάρχουν τέτοια. Θυμίζω τα γνωστά διηγήματα του Ξενίδη, του Δαμβέργη, του Μελανοφρύδη, της Βαφειάδου. Ωραία διηγήματα για τους κρυπτοχριστιανούς μπορούσαν να μπουν.
Για τους διωγμούς τώρα. Θυμίζω τα γνωστά, του φίλου μας, του Χρήστου Σαμουηλίδη οι «Καραμανίτες», η «Ακριτική γενιά», που δεν δίνει ιστορία, δίνει την ιστορία μέσα από λογοτεχνικό - γλαφυρό ανάγνωσμα. Όπως και της Τατιάνας Γκρίτση - Μιλιέξ «Η έξοδος της Τρίπολης» και του Σακκά. Επίσης θυμίζω και τα ωραία μας ακριτικά οι Παραλογές του Διγενή, οι Θρήνοι, Το γεφύρι της Οργιάς, της Τρίχας το γεφύρι και τους Θρήνους για την Άλωση της Πόλης. Απ’ όλα αυτά υπάρχει μόνον η «Έξοδος» της Τατιάνας Γκρίτση - Μιλιέξ, στη Β’ γυμνασίου, στα νέα ελληνικά. Ξέρετε, αυτό το βιβλίο έχει μια ιστορία. Πρωτογράφτηκε το 1952, αλλά η ελληνοτουρκική φιλία της εποχής εκείνης δεν επέτρεψε να δημοσιευτεί τότε. Δημοσιεύτηκε το 1976, γιαυτό κι όλα αυτά που κουβεντιάζουμε είναι θέμα πολιτικής βούλησης αν θα περαστούν αυτά ή όχι.
Το δεύτερο που μπήκε είναι στην Α' λυκείου το «Πάρθεν η Ρωμανία», αυτό το δημοτικό-θρηνητικό τραγούδι, που σας είπα, για την άλωση της Κωνσταντινούπολης υπάρχει στην A' λυκείου. Λοιπόν κι εδώ, στα νέα ελληνικά, ζητούν και διεκδικούν μια θέση από αυτά τα κείμενα που σας είπα (ορισμένα από αυτά τα κείμενα) είτε πρόκειται για τα κείμενα για τους κρυπτοχριστιανούς είτε για τα λογοτεχνικά κείμενα των διωγμών και των μαρτυρίων, όχι για τα ιστορικά είτε για κείμενα δημοτικά πρόκειται.

Στάθης Πελαγίδης
Καθηγητής Πανεπιστημίου









Απο την εισήγηση του στο Δ' Παγκόσμιο συνέδριο του Ποντιακού Ελληνισμού.
Θεσσαλονίκη Ιούνης 1997.


Τα ενυπόγραφα άρθρα απηχούν τις απόψεις του συγγραφέα και  oχι του blog.


Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017

Η Εκκλησία και το καμπαναριό Ισχανάντων Σαντάς

Ερείπια σχολείου και Αγίας Κυριακής Ισχανάντων- Σαντάς
Η εκκλησία των Ισχανάντων που τιμόταν στο όνομα της Αγίας Κυριακής ήταν θεμελιωμένη δίπλα στο σχολείο.Οι γωνιακές  πέτρες είχαν μήκος 1,50μ. και το βάρος τους υπολογιζόταν περίπου στον μισό τόνο!!! Ήταν άφθαστη η σωματική δύναμη των αθάνατων πατεράδων μας που σαν άλλοι γίγαντες εδώ και 100 και πλέον χρόνια κύλισαν τον γρανίτη από τον λόφο Σενκέρια , που βρισκόταν πάνω απόν το χωριό.
 Μόλις πατούσες το κατώφλι της εκκλησίας αντίκριζες κατά την ανατολή το ξύλινο τέμπλο (εικονοστάσι) έργο ξυλογλυπτικής, που είχε ωραίες εικόνες, γνήσιας βυζαντινής τέχνης. Έβλεπες μανουάλια επίχρυσα, εξαπτέρυγα ασημένια, την αγία Τράπεζα με τα ιερά της σκεύη,τους μεγαλοπρεπείς πολυέλαιους κρυστάλλινους και μπρούντζινους, τις θεόρατες κολώνες, τον αρχιερατικό θρόνο, ψηλό και επιβλητικό,το προσκυνητάρι και τα στασίδια φτιαγμένα καλλιτεχνικώτατα, τον άμβωνα φτιαγμένο με την τελευταία λέξη της τέχνης, τους τρεις τρούλους ασβεστόχτιστους τον ένα μετά τον άλλο επιβλητικούς , μεγαλοπρεπείς. Ο γυναικωνίτης δεν είχε την ευρυχωρία που έπρεπε να έχει, μα οι γυναίκες  στριμώχνονταν εκεί γιατί δεν το επέτρεπε η σεμνοτυφία τους να κατέβουν στον κυρίως ναό και να καταλάβουν τα στασίδια της αριστεράς πλευράς του ναού, που ήσαν άδεια εξ αιτίας της απουσίας των ξενιτεμένων μας. Η εκκλησία και το σχολείο  είχαν το ίδιο περίπου πλάτος και μήκος. Πλάτος είχαν 13 μέτρα, μήκος 25 μέτρα και ύψος 7 μέτρα η εκκλησία και 10 μέτρα το σχολείο με τα δύο πατώματα.
Για το καμπαναριό των Ισχανάντων, θα έπρεπε να βρεθεί ένας πολύ μεγάλος συγγραφέας για να περιγράψει την ομορφιά και την μεγαλοπρέπεια του. Όμοιο περίπου ήταν και το καμπαναριό του Πιστοφάντων.Το καμπαναριό είχε τρία πατώματα εκτός του επιστεγάσματος. Το ισόγειο πάτωμα είχε την εξώπορτα του περίβολου, απ' όπου μπαίνοντας συναντούσες πολλά πέτρινα σκαλοπάτια μέχρι να κατέβεις στην εξώπορτα της εκκλησίας. Το κάθε πάτωμα είχε ύψος 3 μέτρα και το επιστέγασμα με τον σταυρό ύψος άλλα 2 μέτρα. Το όλο ύψος ήταν 11 μέτρα.
Αγία Κυριακή Ισχανάντων
Το ισόγειο πάτωμα δεν ήταν κομψό, μόνο είχε τοίχους λιθόχτιστους με μια καμάρα θολωτή και με εξωτερικές  πέτρινες κορνίζες  αρκετά όμορφες. Το δεύτερο και τρίτο πάτωμα ως και το επιστέγασμα ήταν αριστουργήματα, ήταν θαύματα τεχνικής Στις τέσσερις άκρες του β' πατώματος στηρίζονταν τα πέτρινα βάθρα κάθε κολόνας πελεκητά, καλοδουλεμένα. Ο γαλαζόμαυρος γρανίτης της Σαντάς  ηταν μεν δυσκολοδούλευτος σαν σκληρός που ήταν, μα ήταν κατάλληλος για την δημιουργία μνημείων αθανάτων όπως ήταν το καμπαναριό του Ισχανάντων.
Πάνω στα πέτρινα βάθρα τοποθέτησαν 4 κολώνες κυλινδρικές. Εκεί που τελείωναν οι κολώνες βάλανε κιονόκρανα δωρικού ρυθμού, έπειτα μεταξύ των τεσσάρων  κιονόκρανων φτιάξανε καμάρες πλαισιωμένες με θαυμάσιες γρανιτένιες κορνίζες. Το τρίτο πάτωμα είχε την ίδια μορφή με το δεύτερο. Κιονόκρανα, κολώνες, βάθρα όλα ήσαν τρύπια κι από τις τρύπες περνούσαν σιδερένιες βέργες παχιές και μακριές που έφταναν απ' τη βάση μέχρι την  κορφή του καμπαναριού. Οι βέργες αυτές συντελούσαν να μην πάθει τίποτα το καμπαναριό από τους σεισμούς. Του επιστεγάσματος οι εξωτερικές καμάρες ήσαν θαύμα ιδέσθαι.
Στην μπροστινή σιδερένια βέργα του επιστεγάσματος τοποθέτησαν έναν κοντό αρκετά παχύ που αγκάλιαζε την βέργα. Σ' αυτόν τον κοντό ακουμπούσαν τα σχοινιά των κωδώνων του καμπαναριού. Μόλις τραβούσαμε τα σχοινιά για να χτυπάνε οι καμπάνες γύριζε και ο κοντός.
Στον τρούλο του επιστεγάσματος ήταν σφηνωμένες κάμποσες βέργες σιδερένιες και σ' αυτές κρέμονταν οι καμπάνες που αγοράστηκαν από την Ρωσία. Οι καμπάνες ήσαν μεγάλες και  ηχηρές, μα και το μεγάλο ύψος του καμπαναριού βοηθούσε στο ν' ακουστούν οι ήχοι των κωδώνων και στα πιο απομακρυσμένα σπίτια του χωριού.
Αγία Κυριακή Ισχανάντων

Όλες οι ενορίες της Σαντάς φρόντισαν με τον καιρό να προμηθευτούν από τη Ρωσία τις καλές καμπάνες τους, μα όλοι ζήλευαν τις καμπάνες των Ζουρνατσάντων, που αντηχούσαν μελωδικά και περήφανα στις χαράδρες και τα δάση της Σαντάς. Κάθε Σάββατο βράδυ και κάθε Κυριακή πρωί γινόταν κάτι το μυστηριώδες ,  με την ταυτόχρονη σήμανση των κωδώνων 7 εκκλησιών της Σαντάς προκαλούσε ρίγη συγκίνησης, εξύψωνε το θρησκευτικό και εθνικό φρόνημα των κατοίκων και αυτοστιγμεί εξαφανιζόταν στη συνείδηση η ύπαρξη του  τούρκικου κράτους και δημιουργούσαμε με τη φαντασία μας δεύτερη Ελλάδα ανάμεσα στους γκρεμούς, στις χαράδρες, στα δάση και στις ρεματιές της αθάνατης Σαντάς! Καμπαναριά εφάμιλλα με των Ισχανάντων είχαν οι εκκλησίες Τερζάντων και Πιστοφάντων. Το καμπαναριό μάλιστα των Τερζάντων ήταν ανώτερης τέχνης απ' όλα τ' άλλα μα δεν είχε το ύψος και την μεγαλοπρέπεια του καμπαναριού των Ισχανάντων.

Μιλτιάδης Κ. Νυμφόπουλος
Εκπαιδευτικός
Ιστοριογράφος Σαντάς

ΣΑΝΤΑIΟΙ ΤΕΧΝΙΤΕΣ

Ξέρομε ότι οι περισσότεροι Σανταίοι σ’ όλο το Μεσαίωνα και μέχρι του 1840 ζούσαν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την μεταλλουργία και με τα επαγγέλματα του οικοδόμου (χτίστη) και μαραγκού.
Σπίτι του δάσκαλου Σπύρου Μαντίδη
Το 1840 όμως στάθηκε η απαρχή της γεωργικής και κτηνοτροφικής παρακμής της Σαντάς. Πολλοί Σανταίοι που δεν είχαν χωρά­φια της προκοπής και ήλπιζαν στα μεταλλεία, μόλις έπαυσαν τα μεταλλεία γύρευαν άλλο τρόπο ζωής. Κατόρθωσαν στην αρχή να ζήσουν κάπου 200 οικογένειες με τα αγώγια των αλόγων τους, οι περισσότεροι όμως καταπιάστηκαν σοβαρά με το επάγ­γελμα του χτίστη.
 Και πριν από την επανάσταση του 21 είχαμε αρκετούς οικοδό­μους, αλλά μετά την Επανάσταση δεν πέρασαν πολλά χρόνια και το 80% των αντρών κατάντησαν χτίστες, χτίστες όμως με το όνομα. Ούτε σ’ αυτήν την Τραπεζούντα βρίσκονταν οικοδόμοι ισάξιοι με τους Σανταίους. Μονάχα οι Ιταλοί λιθοξόοι στον Καύκασο ήσαν ανώτεροι τους, και γι’ αυτούς μιλούσαν εύφημα οι Σανταίοι.
Από την αρχή της επανάστασης του 21 μέχρι του Ρωσοτουρκικού πολέμου του 1878 οι χτίστες και οι λιθοξόοι της Σαντάς ήσαν περιζήτητοι σ’ όλη τη Μικρα Ασία. Ταξίδευαν μέχρις Άγκυρας, Σεβάστειας, Βαϊβούρτης, Ερζερούμ, Ερζιγκιάν, Βάν, Βιτλίς κι αλλού. Είχαμε τότε και αρκετούς μαραγκούς που συνόδευαν τους οικοδόμους στα ταξίδια τους και ήσαν κι αυτοί περιζήτητοι.
Αγαθάγγελος Καραϊλανίδης (Σανταίος Πετροκόπος)
Το σπουδαίο είναι ότι αμέσως απ’ την αρχή oι Σανταίοι αυτοί τεχνίτες βάλθηκαν ν’ αφήσουν σημάδια της τέχνης τους σοβαρά στην πατρίδα τους. Οι μεν μαραγκοί αφού διαρρύθμισαν τα σπίτια μας επί το ευρωπαϊκώτερο με την ί­δρυση πολλών φωτεινών διαμερισμάτων, έφτιαξαν  σ' όλα σχεδόν τα σπίτια της Σαντάς αμπάρια (αποθήκες τροφίμων), ταρέζια (ράφια για τοποθέτηση πιάτων κ. ά.), εικονοστάσια, ντουλάπια κι άλλα έπιπλα, oι δε χτίστες έφτιαξαν τις εκκλησίες και τα σχολεία , κτίρια γερά και αθάνατα  και επί πλέον έφτιαξαν καμπαναριά μεγαλοπρεπή και 1000 σπίτια λιθόκτιστα και στερεά, αρκετά από τα οποία, εκτός από τα καμπανα­ριά που τα ανατίναξαν oι Τούρκοι με δυναμίτη, σώζονται μέχρι σήμερα κι αν και ερειπωμένα θα μείνουν στους αιώνες μάρτυρες του  πολιτισμού, τον οποίο ανέπτυξε η Σαντά.

Παρασκευή, 17 Φεβρουαρίου 2017

Μαμά, θέλω να γίνω Δικηγόρος!

Από το οπισθόφυλλο...
Είσαι µαθητής και θέλεις να σπουδάσεις Νοµική, αλλά δεν ξέρεις τι ακριβώς αφορά ο κλάδος και η επιστήµη της Νοµικής ή… πού µπορείς να σπουδάσεις (δηµόσιο ή ιδιωτικό πανεπιστήµιο);
Είσαι µαθητής που θέλει να σπουδάσει Νοµική ή φοιτητής Νοµικής που θέλει να ξέρει τις επαγγελµατικές πόρτες και διεξόδους (νοµικά και εξωνοµικά επαγγέλµατα µε κύρος και λεφτά), που ανοίγονται µέσα από τη Νοµική αλλά και τις µεταπτυχιακές ευκαιρίες εξειδίκευσης στον κλάδο αυτό;
Θέλεις να είσαι εσύ αυτός ή αυτή, που θα αγορεύει σε σηµαντικές δίκες και σε µεγάλα δικαστήρια µε την ιδιότητα του συνηγόρου υπεράσπισης;
Θέλεις µε λίγα λόγια να γίνεις δικηγόρος;
Το θέµα δεν είναι να έχεις «µπαµπά δικηγόρο» ή «κάποιον στην οικογένεια» που να ασχολείται µε τα νοµικά. Το θέµα είναι να ξέρεις σε ποια από τις 4 κατηγορίες δικηγόρων θα ανήκεις µε βάση τα θέλω και την προσωπικότητά σου και όχι µε βάση τα πτυχία και την εµπειρία σου!
Σε φαντάζεσαι να είσαι εσύ που αποφασίζεις για την τύχη των ανθρώπων ως ο φυσικός δικαστής; Ή µήπως τελικά θέλεις να γίνεις εισαγγελέας ή συµβολαιογράφος; Θα σε ενδιέφερε να ασχοληθείς µε το διπλωµατικό σώµα ή την επιστήµη της εγκληµατολογίας;
Πόσα γνωρίζεις για την δικαστική γραφολογία;
Θέλεις να βγεις στο εξωτερικό;

 


«Το βιβλίο αυτό έπρεπε ήδη να υπάρχει! Και στην Αµερική! Το «Μαµά, θέλω να γίνω Δικηγόρος» αποτελεί έναν µέντορα-οδηγό, για όλους όσοι θέλουν να σπουδάσουν και να ασχοληθούν µε τη Νοµική, αλλά δεν τα ξέρουν όλα».
T. Goldman – Αµερικανοεβραίος δικαστής



Λίγα λόγια για τη συγγραφέα...
Ο Μανώλης Βαµβουνάκης γεννήθηκε στα Χανιά της Κρήτης και σπούδασε Νοµική στο Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο της Θράκης. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Συνέχισε τις σπουδές του σε µεταπτυχιακό επίπεδο, ενώ παράλληλα έλαβε σηµαντική εκπαίδευση στην τέχνη και τις τεχνικές της επικοινωνίας στο Kingstown College της Ιρλανδίας και στο American Board of NLP. Από νεαρή ηλικία ακόµα δηµιούργησε τη σειρά επιτυχηµένων αγγλόφωνων σεµιναρίων «Life After Law School» και «Thanks to Law School», που προβλήθηκαν για περισσότερο από ένα χρόνο. Παράλληλα, έλαβε ενεργό συµµετοχή σε προγράµµατα για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, προστασίας κακοποιηµένων γυναικών και γενικότερα θυµάτων βίας, παράλληλα µε την άσκηση της µάχιµης δικηγορίας.
Το βιβλίο του «Μαµά, Θέλω να γίνω Δικηγόρος!» αποτελεί το πρώτο βιβλίο στο είδος του, ενώ αναµένεται να µεταφραστεί και στα αγγλικά.

Μπορείτε να επικοινωνήσετε µαζί του στην ηλεκτρονική διεύθυνση:  vamvounakism@gmail.com

Ένα σημαντικό βιβλίο για το Ποντιακό ζήτημα και τη Γενοκτονία στην τουρκική γλώσσα.Pontos Soykirimi-KONFERANS TEBLİĞERİ

Το βιβλίο στην τουρκική γλώσσα, το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Pencere Yayınları σε επιμέλεια Attila Tuygan για το  "Ποντιακό ζήτημα και τη Γενοκτονία" , περιλαμβάνει τα πρακτικά του ιστορικής σημασίας πρώτου συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε με το παραπάνω θέμα στην Άγκυρα ( Απρίλιος 2016). 

Το συνέδριο αποτέλεσε ένα πρωταγωνιστικής αξίας γεγονός στην υπόθεση ανάδειξης του Ποντιακού ζητήματος στην Τουρκία και συνέχεια της σοβαρής, αγωνιστικής και θαρραλέας εργασίας που πραγματοποιούν συναγωνιστές μας όπως οι İsmail BEŞİKÇİ, Tamer ÇİLİNGİR, Yannis Vasilis YAYLALI, Sait CETINOGLU. 
Στα πρακτικά του  συνεδρίου  το οποίο διοργάνωσε  η «Πρωτοβουλία για την Ελευθερία Σκέψης της Άγκυρας» (Ankara Düşünceye Özgürlük Girişimi) και η εφημερίδα«Newroz», περιλαμβάνονται οι εξής μελέτες στην τουρκική γλώσσα:

Ahmet DEMİREL: Οι Διασκέψεις για τον Πόντο στο Πρώτο Κοινοβούλιο

Attila TUYGAN : Από τη Μεταρρύθμιση στην Γενοκτονία

Baskın ORAN : Η Βίαιη  Εθνοκάθαρση των Ρωμιών από την Ανατολή, η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923 από το Α μέχρι το Ω και η Ολοκλήρωση της το 1964

İsmail BEŞİKÇİ : Η Καταστροφή της Εγγύς Ανατολής και το Ποντιακό Ζήτημα

Θεοφάνης ΜΑΛΚΙΔΗΣ: Γενοκτονία: Το Έγκλημα Εις Βάρος της Ανθρωπότητας

Mahmut KONUK : Δύο Φιγούρες της Γενοκτονίας: Sakallı Nurettin Paşa και Topal Osman Ağa

Mert KAYA : Ο Κληροδοτούμενος: Ο Χαμένος Γιος του Πόντου

Στέργιος ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ: Μνήμη και Εξουσία

Tamer ÇİLİNGİR : 353 χιλιάδες: Όχι απλά ένας αριθμός αλλά Άνθρωποι

Βλάσης ΑΓΤΖΙΔΗΣ: Από την Σαμψούντα στην Σεμπρένιτσα



Το βιβλίο με την αυτονόητη σημασία θέλω να το αφιερώσω στους  φίλους και συναγωνιστές της Άγκυρας, της Κωνσταντινούπολης, του Ντιγιαρμπακίρ, της Τραπεζούντας, οι οποίοι γράφουν, μιλούν και κυρίως πράττουν για ένα εξαιρετικής σημασίας ζήτημα μέσα στο   φασιστικό περιβάλλον της Κεμαλικής Τουρκίας και των επιγόνων του.
Είναι προφανές ότι είναι πρότυπα για όλους μας, την ώρα που οι αρνητές και  οι υπονομευτές στην Τουρκία και στην Ελλάδα, πληθαίνουν και προκαλούν....


Θεοφάνης Μαλκίδης


Dünya Savaşı ve Sonrası Trabzon Vilayeti ve Pontos Sorunu. Pontos Soykırımı

KONFERANS TEBLİĞERİ 

 Derleyen: Attila Tuygan

Pencere Yayınları




Açılış Konuşmaları: Fikret BAŞKAYA ve Sinan ÇİFTYÜREK

Ahmet DEMİREL, Birinci Mecliste Pontus Görüşmeleri

Attila TUYGAN, Islahattan Soykırıma

Baskın ORAN, Anadolu’dan Rumların Radikal Temizliği; A’dan Z’ye 1923 Mübadelesi ve 1964’te Tamamlanması

İsmail BEŞİKÇİ, Yakındoğu’nun İmhası ve Pontos Sorunu

Mahmut KONUK, Soykırımın İki Figürü: Sakallı Nurettin Paşa ve Topal Osman Ağa

Mert KAYA, Evlad-ı Metruke: Pontos’un Kayıp Oğlu

Stergios THEODORİDİS, Hafıza ve Erk
Tamer ÇİLİNGİR, 353 bin Rakam Değil İnsan

Theofanis MALKİDİS, Soykırım: İnsanlığa Karşı İşlenen Suç

Vlasis AĞDJİDİS, Samsun’dan Sebrenitsa’ya

Yannis Vasilis YAYLALI, Pontos’dan Karadeniz’e Yokluk, Karadeniz’den Pontos’a Varlık Mücadelem.

Πέμπτη, 16 Φεβρουαρίου 2017

Οι Ρώσοι εγκαταλείπουν το μέτωπο...

Πανάρετος Τοπαλίδης
Την τότε ταραχώδη κατάσταση την διεκτραγωδεί πολύ καλά ο Πανάρετος Τοπαλίδης στο έργο του «Ο Πόντος ανά τους αιώνας» στις σελίδες 206, 207, 208 και 209
Μας λέει: «Μόλις εκθρονίστηκε ο Τσάρος την 27 του Γενάρη του 1917 και ανακηρύχθηκε από την προσωρινή κυβέρνηση της Ρωσίας το δόγμα «ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις και αποζημιώσεις» τότε βεβαιώθηκε πως όλες οι επαρχίες που καταλήφθηκαν επρόκειτο να επιστραφούν στους Τούρκους. Και επειδή δεν ήταν δυνατό να υπάρξει ασφάλεια ζωής όλοι οι παράγοντες του τόπου συμφώνησαν να αποκτήσουν ελευθερία κι αυτοδιοίκηση με υπέρτατη αποφασιστική προσπάθεια.
Βρίσκονταν λοιπόν στην υπηρεσία του Ρωσικού στρατού  αρκετοί Έλληνες αξιωματικοί και 20.000 Έλληνες φαντάροι. Επειδή η Ρωσική κυβέρνηση επέτρεψε να σχηματισθούν εθνικοί στρατοί  από τους  αλλοεθνείς στρατιώτες που υπηρετούσαν στο ρωσικό στρατό και σχηματίστηκαν οι στρατοί Γεωργίας Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν που εφοδιάστηκαν με ρωσικά όπλα, πολεμοφόδια κλπ, θα μπορούσαν και oι Έλληνες στρατιώτες να σχηματίσουν χωριστή  εθνική στρατιωτική  μονάδα που θα  ενισχυόταν και από Έλληνες εθελοντές του Πόντου που βρισκόταν στην κατοχή των Ρώσων. Έτσι θα σταματούσε η προέλαση των Τούρκων που θα υποχρέωνε φυσικά τους Γεωργιανούς και τους Αρμένιους να υπερασπιστούν από κοινού με τους  Έλληνες την πατρίδα τους  ενάντια στον κοινό  εχθρό, τον Τούρκο..
Έλειπε τότε η ηθική  εκείνη δύναμη που μπορούσε να επιβληθεί με το κύρος της, να συγκεντρώσει την εμπιστοσύνη και να επωφεληθεί από κάθε ευκαιρία για να ενώσει τις εθνικές δυνάμεις σε μια κατεύθυνση. Οι 'Ελληνες αξιωματικοί του ρωσικού στρατού και το Εθνικό Συμβούλιο του  Αντικαύκασου φρόντισαν πολύ να διοργανώσουν ελληνικό στρατό από τους 'Ελληνες του διαλυόμενου Ρωσικού στρατού  και Ρώσοι επιμελητές παρακαλούσαν να πάρουν στην κατοχή τους την περιουσία του ρωσικού στρατού, ακόμα δε και ξένοι προθυμοποιήθηκαν  να καταταχτούν στα μελλοντικά ελληνικά τάγματα, μα η επιβολή τους πάνω στους Έλληνες στρατιώτες της Ρωσίας δεν ήταν τέτοια που  να επαρκέσει στην ευόδωση της προσπάθειας ταύτης.
Στην Τραπεζούντα υπήρχε τότε Ελληνικό Πολιτικό Σωματείο με τον τίτλο «Ένωσις» το  οποίο για να περιφρουρήσει το εθνικό ζήτημα του Πόντου εργαζόταν προς αυτή την κατεύθυνση. Τι να σου κάνει όμως  εφ' όσον δεν  είχε λεφτά και εφ’ όσον δεν αντιπροσώπευε όλη την περιφέρεια που κατείχε ο ρωσικός στρατός. Δυστυχώς για τον ελληνισμό του Πόντου όλα τα έθνη του Καυκάσου, Γεωργιανοί, Αρμένιοι και Μωαμεθανοί του Αζερμπαϊτζάν βρήκαν την ευκαιρία να διοργανωθούν και να θέσουν τις βάσεις της  εθνικής τους  ελευθερίας, ενώ ο ελληνικός λαός του Πόντου  έμεινε χωρίς καθοδήγηση. Εκ μέρους  του επίσημου κράτους δεν βρέθηκε και δεν στάλθηκε εκεί κανένας να μπορέσει να επιβληθεί με το κύρος της θέσης του  και να υποδείξει υπεύθυνα την  πρέπουσα κατεύθυνση.
Ο Χρύσανθος προσφωνεί το Νικολαο Νικολάγιεβιτς
(αδελφό του τσάρου) στις 17/30-7-1916
Οι Πόντιοι που μπλέχτηκαν για πρώτη φορά σε τέτοιες φροντίδες, εκτός που δεν ήσαν προπαρασκευασμένοι δεν  επαρκούσαν κιόλας στην ευόδωση της υπόθεσης ούτε στηρίζονταν στην γενική εμπιστοσύνη, ούτε μπορούσαν να συνεννοηθούν, ούτε τολμούσαν ν' αναλάβουν όλη την ευθύνη, ούτε δε και μπορούσαν να είναι αμέριμνοι, γιατί τους πίεζε η κατάσταση. Έτρεχαν εδώ κι  εκεί ανήσυχοι, δεν μπορούσαν μήτε να δράσουν μήτε ν' αδρανήσουν, ήθελαν να φανούν πως στηρίζονται σε μυστικοπαθείς εμπνεύσεις  και με τέτοια πράγματα δεν ήταν δυνατόν να συγκρατήσουν την κατάσταση. Από τις 15 του Γενάρη ως την 1 του Μάρτη εκτοπίστηκαν  από τους Τούρκους και έφυγαν στη Ρωσία 45.000 'Ελληνες της  επαρχίας Χαλδίας, 5.000 της  επαρχίας Ροδοπόλεως και 26.000 της επαρχίας Τραπεζούντας.
Τις τελευταίες μέρες της ρωσικής κατοχής, όταν τα ανταρτικά σώματα των Τούρκων πλησίασαν στην Τραπεζούντα κι ο κίνδυνος ήταν άμεσος, οι κοινοτάρχες της Τραπεζούντας  επιχείρησαν να εξοπλίσουν τον ελληνικό λαό και να φέρουν  αντιπερισπασμό στους Τούρκους. Αλλ' ήταν πια αργά και η απόπειρα που έγινε χωρίς διοργάνωση, χωρίς ορισμένη κατεύθυνση και χωρίς σαφείς  οδηγίες στους άνδρες που οπλίζονταν είχε ως αποτέλεσμα την διάλυση των οπλισθέντων*  και την διάψευση των ελπίδων των κοινοταρχών της Τραπεζούντας για την ενίσχυση του αγώνα από την Ουκρανία , την Γεωργία και την Αρμενία"



* Σημείωση Σύνταξης: Όλοι οι άντρες της περιφέρειας Τραπεζούντας που οπλίστηκαν από το Σωματείο  "Ένωση" απειλήθηκαν από τους Τούρκους τσετέδες  και τους παράδωσαν τα όπλα τους, μόνοι  οι Σανταίοι  και λίγοι Γαλιανίτες κράτησαν τα όπλα τους και τίμησαν μ' αυτά την πρώτη πατρίδα τους και γενικά τον Ελληνισμό του Πόντου.

Επαναπατρισμός πολλών Σανταίων. Εξοπλισμός των Σανταίων. Σανταίοι εργολάβοι. Εξανθηματικός τύφος στη Σαντά.

Μέχρι τέλη του   Ιούλη του 1916 επανέκαμψαν από τον Καύκασο πολλοί Σανταίοι με τις οικογένειες τους και αποφάσισαν να εγκατασταθούν οριστικά στη Σαντά, γιατί δεν είχε κανένα νόημα η απομάκρυνση των οικογενειών τους από την γενέτειρα, έφ' όσον η Ρωσία θα εξακολουθούσε να κατέχει τον Πόντο. Επίσης είχαμε και πολλούς Σανταίους, οι οποίοι για τον φόβο της στρατολογίας κατέφυγαν στη Ρωσία  και με την Ρωσική κατοχή επανέκαμψαν στην γενέτειρά τους.
Πιστοφάντων Σαντάς
Μέσ' στην Ρωσική κατοχή πολλοί Σανταίοι και μάλιστα οι Κουρτιδαίοι κατόρθωσαν να εφοδιαστούν με καινούργια όπλα διαφόρων προελεύσεων  και τα όπλα αυτά μαζί με τ' άλλα που στάλθηκαν αργότερα στη Σαντά από την «Ένωση» ωφέλησαν τους αντάρτες της Σαντάς στον αγώνα τους.
Αρχή του 1917 ο Σανταίος εργολάβος Γεώργιος Λαζαρίδης πήρε κυβερνητικές δουλειές οδοποιΐας από τις Ρωσικές  Αρχές μεταξύ Ερζερούμ και Κιουμουσχανέ(σ.σ. Αργυρούπολη)  και πολλοί Σανταίοι υπεργολάβοι ωφελήθηκαν απ' αυτόν, γιατί η τιμή των έργων αυτών ήταν συμφέρουσα  και γιατί εύκολα μπορούσαν να βρουν ντόπιους Τούρκους εργάτες. Τέτοιοι υποεργολάβοι ήσαν οι Χρυσόστομος Παυλίδης, Δαμιανός Σωτηρόπουλος, Κωνσταντίνος Σωτηρόπουλος, κ.ά. Οι δουλειές αυτής της οδοποιίας γίνονταν κοντά στα μέτωπο, οι δε Ρώσοι φαντάροι πουλούσαν εκεί σε εξευτελιστική τιμή ρούχα υποδήματα και τρόφιμα στους  υπεργολάβους  και έτσι πέρασαν όλοι τους καλά την χρονιά αυτή. Κάθε υπεργολάβος κέρδισε τότε αρκετές χιλιάδες ρούβλια  και  Σαντά είδε προκοπή κατά την Ρωσική κατοχή.
Κατά την ρωσική κατοχή πήρε τεράστια ανάπτυξη η πατατοκαλλιέργεια στη Σαντά.
Αρχή του πολέμου άρχισε να φαίνεται ο εξανθηματικός τύφος στην Τραπεζούντα και σε μερικά χωριά, μα κατά την Ρωσική κατοχή το κακό κορυφώθηκε. Και στη Σαντά μας έφτασε ο εξανθηματικός, ο οποίος  έκανε θραύση προπαντός στο Πιστοφάντων. Εκεί κάποιος νέος, ο ξενιτεμένος  Αριστείδης Τσακμακίδης, έφτασε το 1917 στη Σαντά και είχε αποφασίσει να εγκαταλείψει οριστικά την ξενιτιά και να ζήσει στην πατρίδα του με τους αγαπημένους του. Η οικογένεια του ολόκληρη και προπαντός η γυναίκα του Κυριακή το γένος Ισαάκ Καγκέλ ήταν βουτηγμένη στον εξανθηματικό τύφο, αυτός δε παρουσιάσθηκε ανάγκη να περιποιείται τους αρρώστους σπιτικούς του ώσπου κόλλησε κι αυτός και έπεσε χωρίς να σηκωθεί.
 Έτσι πέθανε αυτός ο νέος, το ίδιο έπαθαν και πολλοί άλλοι Σανταίοι...

Μιλτιάδης Νυμφόπουλος
Εκπαιδευτικός
Ιστοριογράφος Σαντάς

Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 2017

Η Εκάτη της Νύχτας & η Αναζήτηση της Ψυχής για τη Μέθεξη με το Θείο

Οι Εκδόσεις Δαιδάλεος και ο συγγραφέας-ψυχολόγος Γιώργος Ιωαννίδης, σας παρουσιάζουν την νέα μας φιλοσοφική πραγματεία με τίτλο "Η Εκάτη της Νύχτας". 

Λίγα λόγια για το βιβλίο
Ίσως η πιο μυστηριώδης θεότητα της αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας, η νυκτιπόλος Εκάτη, έχει ελάχιστα ερευνηθεί ακριβώς εξαιτίας της σχέσης της με τις δυνάμεις της νύχτας, τη μαγεία αλλά και τον θάνατο.
Στη μονογραφία αυτή, ο ψυχολόγος και συγγραφέας Γιώργος Ιωαννίδης, ανατρέχει σε ολόκληρη την αρχαία γραμματεία για να διαφωτίσει τα διαφορετικά πρόσωπα της θεάς: την επίφοβη μάγισσα των Αργοναυτικών κειμένων και των Ελληνικών Μαγικών Παπύρων, την εράσμια συνοδοιπόρο της Δήμητρας στο Ελευσίνιο δράμα αλλά και την σωτήρα των ψυχών, έτσι όπως αυτή αναδεικνύεται στους Χαλδαϊκούς Χρησμούς.
Μαζί εξετάζονται ορισμένα παράπλευρα θέματα που άπτονται της θεολογίας της Εκάτης και αφορούν τη σχέση της θεάς με τις μάγισσες της Θεσσαλίας και την Ερωτική Μαγεία, τον συμβολισμό της εξερχόμενης λάμψης μέσα από τα ιερά σπήλαια, τη σχέση του θανάτου με τη μουσική, του χορού με την κίνηση των άστρων, το φιλοσοφικό νόημα πίσω από την αρπαγή της Περσεφόνης και την αξία της θρησκευτικής τελετουργίας ως οντολογική τροπή στην εμπειρία της αλήθειας, που υπερβαίνει καθετί ανθρώπινο και περατό.
 Στην αναζήτηση του ανθρώπου για το θείο, η Εκάτη αναδεικνύεται η κλειδούχος όλου του κόσμου, ο δρόμος που βαδίζει ο καθένας που θέλει να επιστρέψει την ψυχή του από τούτο τον  Άδη. Διότι η σκιά σκοτίζει την αλήθεια, ενώ ο πυρσός της θεάς την αποκαθάρει.


Δείτε εδώ περισσότερες πληροφορίες για το έργο

Γνωρίστε τον συγγραφέα...
Ο Γιώργος Ιωαννίδης είναι ψυχολόγος (Ba ψυχολογίας, Ma ψυχανάλυσης), συγγραφέας και διευθυντής των εκδόσεων Δαιδάλεος. Με κείμενά του συμμετείχε σε έναν μεγάλο αριθμό συλλογικών εκδόσεων που αφορούν την Εσωτερική και Εναλλακτική Αναζήτηση, όπως Μυστικές ΕταιρίεςΑλχημεία7 Βιβλία ΜαγείαςΗ Δύναμη των ΣυμβόλωνΑστικοί Θρύλοι κ.α. Διετέλεσε ψυχοθεραπευτής (2001-3), αρχισυντάκης του μηνιαίου περιοδικού mystery (2004-2013) και καθηγητής ψυχολογίας στο Life Therapy Academy (2005-17). Σήμερα ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη.
Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορούν τα προσωπικά του βιβλία: Νεκρονομικόν (2008) και Νεκρονομικόν: Το Μονοπάτι του Μαύρου Θεού (2011). Από τις εκδόσεις Δαιδάλεος επανακυκλοφορούν τα βιβλία του Ο Δρόμος του Βουβαλιού: Η Σοφία του Βουδισμού Ζεν Μέσα από 10 Εικόνες (2003), Το Ιερό Δισκοπότηρο & το Μυστήριο της Αιώνιας Ζωής (2004), Δαίμονες: Οι Σκοτεινοί Άγγελοι (2006) όπως επίσης οι πιο πρόσφατες μελέτες του: Το Πρόσωπο του Ιησού ως Αρχέτυπο του Ανθρώπου: Η Τέχνη του Ιερού ως Κλήση στο Όντως Υπαρκτό (2013) και το Ανήσυχες Σκιές: Φαντάσματα, Μόρα & το Πρόβλημα του Θανάτου (2015).

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε τον προσωπικό του ιστότοπο: www.apophenia.gr.

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Ο Καθρέφτης

Από το οπισθόφυλλο...
Λένε πως οι καθρέφτες δεν έχουν κανένα νόηµα και καµιά ιστορία να πουν µέχρι τη στιγµή που κάποιος βλέπει µέσα τους…
Κάθε φορά που θα τον κοιτάζεις, θα βλέπεις εµένα.
Κάθε φορά που θα µε νοσταλγείς, θα µε φέρνει κοντά σου.
Κάθε 1η Φεβρουαρίου θα τον κοιτάς και θα ξέρεις πως τη µέρα αυτή, σκότωσες την αγάπη µας.
Ο καθρέφτης αυτός είµαι εγώ, είσαι εσύ, είµαστε εµείς.
Αν επιλέξεις να τον αγνοήσεις, τότε θα έχεις χάσει τον εαυτό σου.
Σε µισώ και σε αγαπώ.
Στα πλήκτρα της ζωής, δύο ζευγάρια έρχονται αντιµέτωπα µε τους φόβους, τα πάθη, τους έρωτές τους. Η Νεφέλη, ο Στέφανος, ο Άγγελος και η Αγάπη συναντιούνται τυχαία. Ο καθένας κρατά καλά κρυµµένα µυστικά. Μυστικά αθώα, µυστικά ένοχα. Όταν, όµως, εµφανίζεται στη ζωή τους ο καθρέφτης, τότε φέρνουν µέσα του τη δική τους ιστορία και τα µυστικά κινδυνεύουν να αποκαλυφθούν, αλλάζοντας και ανατρέποντας τις ζωές όλων. Ποιοι θα αναζητήσουν την αλήθεια και ποιοι επιθυµούν να την κρύψουν; Ποιοι είναι αθώοι και ποιοι ένοχοι;
Στις συγχορδίες της ζωής, ο καθρέφτης επέλεξε να πατήσει το πρώτο πλήκτρο… παρασύροντας όλους όσους τολµούν να τον κοιτάξουν…


Λίγα λόγια για τη συγγραφέα...
Η Χρύσα Μακρή γεννήθηκε στο Κερατσίνι το 1978. Καλλιτεχνική φύση, ξεκίνησε από πολύ νωρίς να παίζει πιάνο όπου και τελείωσε τις σπουδές της. Το πρώτο της πτυχίο στο Τµήµα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήµης αποτέλεσε το σκαλοπάτι για τις µετέπειτα σπουδές της. Το µεταπτυχιακό της στις Πολιτικές Επιστήµες, καθώς επίσης και το διδακτορικό της γύρω από θέµατα έµφυλης ανισότητας, άνοιξε τους ορίζοντές της. Παράλληλα µε το διδακτορικό της εργάστηκε ως επιστηµονική ερευνήτρια στο Ίδρυµα Μείζονος Ελληνισµού. Σε ένα από τα ταξίδια της και συγκεκριµένα στη διαδροµή Αθήνα-Φράιµπουργκ, έγραψε τους πρώτους της στίχους. Από τότε, µόνιµος σύντροφος σε όλα τα ταξίδια της ζωής της είναι οι σηµειώσεις της. Διετέλεσε εκτελεστική διευθύντρια στο Σύνδεσµο Ιδρυτών Ελληνικών Ιδιωτικών Εκπαιδευτηρίων, από όπου και παραιτήθηκε για να χαρεί τη µητρότητα, τον σπουδαιότερο ρόλο της ζωής της. Το πρώτο της µυθιστόρηµα µε τίτλο Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ είναι το τρίτο µωρό της, όπως η ίδια συνηθίζει να το αποκαλεί, µετά από τα δύο Α της ζωής της, την Ανδριάνα και τον Αχιλλέα.
Που;
Πολυχώρος Αίτιον (Τζιραίων 8, Αθήνα)
 

Πότε;
Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου στις 19:00 μ.μ.

Έναν και μοναχόν είσαι και τίναν θα κανείσαι, αν φιλώ σε μαραίνεσαι, αμ δάκνω σε τελείσαι.( Δίστιχα αγάπης)

1. Έλα κάθκα σα γόνατα  'μ ας πλέκω τα μαλλία 'σ,
αποκουμπιάγ έ σκύλ κουτάβ , ας φαίνετ' η καρδία 'σ

2. Έλα κόρη, σα ήμαρτα ποίσον τρία μετάνοιας,
σύρον αν τ' αβραχιόνας ισ κ' επαρ με ση αγκάλιας 'σ.

3. Έλα τ' εμόν τσεχέλαινα, έλα τ' εμόν παλάλα
άνοιξον τα χερόπα σου κ' έπαρ με σην αγκάλια 'σ.

4. Εμέν η μάνα 'μ είπε με, έλα ογλούμ Γιωρίκα,
θα  βλαφτς εσύ τα κορτσόπα, μη τραγωδείς γαρίπκα

5. Εμέν η μάνα 'σ είπε με, γουρπάν ατού σα κάλλια 'σ,
τα περιστέρια κηλαηδούν σ' έρημον την αγκάλια 'σ.

6. Έναν και μοναχόν είσαι και τίναν θα κανείσαι,
αν φιλώ σε μαραίνεσαι, αμ δάκνω σε τελείσαι.

7. Έναν κορτσόπον αγαπώ, τ' όνεμαν ατς Ελπίδα,
όλεν τον κόσμον εκλώστα κι άμον ατέναν 'κ' είδα.

8. Έναν κορτσόπον αγαπώ τ' όνεμαν ατς Κερέκη,
ατέν αν κι θα παίρ άτεν, καλόν να μη ελέπει.

9. Έναν κορίτσ εγάπεσα απέσ' σην γειτονίαν,
κ' η μάν' ατς καταρέθεμε 'κι ρουζ  με κοινωνίαν.

10. Ε ουρανέ παράκλητε, κατέβ' αφκά και κρίσον,
εμέν και την τρυγόνα μου σ' έναν για ποίσον.
Μαρία Σισμανίδου (1907-1978)

11. Επέθανεν τ' αρνόπο μου, σην κόλασην επήεν,
'κι κλαίω ντο επέθανεν, κλαίω ντ' εκολατίεν.

12. Επέταξεν το χελιδόν κ' επίασεν τη μυίαν
μικρός εμ και 'κ' εγροίκανα θα 'φίλνα σ' αλλομίαν.
ή την τραβωδίαν ντο είπες, για πε ατ' αλλομίαν.

13. Επήεν η κόρ σο νερόν, επήεν και π' επήεν;
φοούμ' ερούξενσο ποτάμ κι άμον σιακιάρ ελύεν.
ή εκλίστεν κα να παίρ νερόν, ερούξεν κ' εφουρκίεν.

14.Έρθεν αρνόπο 'μ η Λαμπρή , τα καλά τα ημέρας,
θα φορολυν και σκεπάουνταν τα κορίτσια τη χώρας.

15. Εσέναν ποόιος έπλασεν 'κ' είχεν άλλον δουλείαν,
και 'κ' έτυχεν να σιασιρεύ ατός το κοντύλ μίαν.

16. Εσέν οντάν εγάπεσα ας λέγωσε πως έτον,
απάν σην πόρταν έστεκες, ημέρα 'ξέργος έτον.

17.Εσέν π' εποίκεν η μάνα να είχεν ποίσν' αλλ' είναν,
εποίκενεσέν μοναχόν κ' εχαρεντέρτσεν είναν.

18.Εσέν π' εποίκεν η μάνα , χρυσόν ένη κοιλία  'τς
εποίκεσε παντέμορφον ας σ'ολια τα παιδία 'τς.

19. Έσκ' έρται αρνί ' μ άνοιξη, θ' ανοίγνε τα τσιτσιάκια
θα σύρω το μαρτίν σ' μί 'μ σην γούλα 'μτα φυσιάκια.

20. Εσύ μικρίκον τράνυνον κι ογώ ας μεγαλύνω,
σην Παναΐα όμνυσα , το σπαλέρι 'σ να λύνω.

Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

Ποντιακό Λεξιλόγιο (Ιδίωμα Σαντάς) Σ

Σ
Καραβάν Σαράι

σααπής (τ) = κύριος, ιδιοκτήτης
σααψούζκον (τ) = χωρίς ιδιοκτήτη
σάγκα = κλειδαριά μεγάλη
σάγκι = σαν νά, σχεδόν
 σαγκωμένον = κλειδωμένο με κλειδαριά
σαγξάρ = πολυ ισχνό
σαεύω (τ)= εκτιμώ
σαεύνε (τ) = εκτιμούν
σαής (τ)= ιδιωτικός ταχυδρόμος
σακάτ (τ)= ανθυγιεινό
σακάτς (τ) = ανάπηρος
 σακονάρ = μέρος του αμπαριού όπου τοποθετούν σακκιά  με σιτηρά
σαλαχανάς (τ)= αλήτης
 σάλ = φορείο
σάλεψον= να αφήσεις την τιμωρία του
σαλεύ (τ) = απλώνει με δύναμη
σαμοντό= ευθύς ως
σαντάλ = στενόμακρο πλοιάριο
σανταλτζής= καπετάνιος  σανταλιού.
σαντούχ (τ) = σεντούκι, κάσα
σαντουχόπον= κασάκι
σαξίν = παλαιό, μισοσπασμένο,σαράβαλο
σάπρ (τ) = υπομονή
σάρα = επιληψία
Σαράι (τ) = Διοικητήριο
 σαράφς (τ)= χρηματιστής
σαρακοστιάτκα= μέσα στη σαρακοστή
σαριλεύκεται (τ) =τυλίγεται
σάτσ (τ) = σιδερένια πλάκα για να ψήνουν λαγάνες
σαχτάρ = στάκτη
σαχτάρια= στάχτες
σαχταρίτζα = χόρτο με στακτί χρώμα
σεβαΐν = μεταξωτό ύφασμα
 σεβκιλής (τ) = αγαπητός
σεβκιλήν (τ)= αγαπητό
σεβταλής (τ) = ερωτευμένος
σεβτά, σεβταλούς =έρωτας
σεβτίμ(τ)= αγάπησα
σείτια=ενώ
σελιαμετχούλ= χαιρετισμός
σελιάμουν αλεκιουμ (τ)= ειρήνη ημίν
σερασκέρ (τ)= αρχιστράτηγος
σερεύνε= μαζεύουν
σερεύ= μαζεύει
σέρευεν= μάζευε
σέρεψον= μάζευε
σευτελένια= από παντζάρια
σεφερπερλούκ (τ)= επιστράτευση γενική
σεφίλαινα (τ)= φρόνιμη
σεφίλκον (τ)= φρόνιμο
Σιαμάρ

σιαμάρ (τ)= σαμάρι
σιαμιαρλιάεψον= βάλε το σαμάρι στο ζώο
σιαμιαρόξυλο= ξύλα του σαμαριού
σιάλ (τ)= χοντρό μαλλινο ύφασμα
σιαλάχ (τ)= παραώριμο
σιαλβάρ (τ)= περισκελίδα
σιαπιάκ (τ)= αιτία
σιαβάχ (τ)= χαράματα
σιαλιάκ (τ)= φόρτωμα
σιαλιακιάζ= βάζει το σκοινί στο φορτίο
σιαλιαχόπον = μικρό φορτίο
σιαματάδας (τ) = θόρυβος
σιαμαρέα= μπάτσο
σιαματά (τ)= θόρυβος
σιαφιάρ (τ)=φορά, ταξίδι
σιαρίν(τ)= ίσκιος
σιαρίνια (τ)= σκιερά
σιασεύνε (τ) = απορούν
σιασιρεύ (τ) = κάνει λάθος
 σιασιρεμέντζα = εκείνη που τάχει χαμένα
σιάφλα = σάλιο
σιαφλέας = σαλιάρης
σιαφλίζ = σαλιαρίζει
σιασχάλκα = σαν να τάχασε
σιβάν = ίσιο σαν λαμπάδα
σισιά (τ) = μπουκάλι
σιγκία (τ)= λόγχες
σίδερον= άγκυρα
σιλιά (τ)= μπάτσο, σκαμπίλι
σιλίαδας (τ)= μπάτσοι
σιλ σιάχ (περσ)= κατάμαυρο
σιμσάκα= σκνίπα
σίναν= σε ποιον
σίνος= σε ποιου
σίνα= θηλειά
σινέα= βαφή
Μοίρασμα Σουρβά.
 φωτο απο μνημόσυνο των Σανταίων στη Παναγία Σουμελά
σιρβά (τ)= σούπα από χοντροαλεσμένο καλαμπόκι, σιτάρι ή κριθάρι
σιρ (περσ)= γιαούρτι σε σακκούλι που ξεραίνεται στον ήλιο
σιρίν (τ)= κοπάδι
σιτσιρτμάδας (τ)= σκατόπαιδα
σισιά (τ)= φιάλη
σιφτάν= επαρκεί
σιφτιάν (τ)= πρώτα
σιφτιαζνός= πρώτος
σιχνιά= κάνει σημάδι
σκαλοπόδια= σκαλοπάτια
σκέντρια= κεντρί
σκεπάρ= σκεπάρνι
σκεπίδ= σφήκα
σκεπαρόχτιστος = χοντροκαμωμένος
 σκευϊκά = σκεύη
σκίεις = σχίζεις
σκίσον = πέρασε από τή μέση
σκηρόν= πυκνό, πηχτό
σκιγμένον= ραγισμένο
σκίσον= να διασχίσεις, να περάσεις από τη μέση
σκλεπέας= κασιδιάρης
σκότεινα= πρωινό μισισκόταδο
σκού= σήκω
σκούλος= σκέλος
σκοινία κοντά= ψυχομάχημα
σκούται= σηκώνεται
σκουτέλ= πήλινο δοχείο βερνικωμένο
σκουτουλίζνε= μοσχομυρίζουν
σκυλάζ= βρωμά σαν σκύλος
 σκυλάπιστος = πολύ άπιστη
σοάχα= σοκάκια, στενωποί
σόϊ (τ)= γένος, γενιά
σοεύνε (τ)= ληστεύουν
σοϊλέ (τ)= πες
σολεύνε= ξεθωριάζουν
σολούχ (τ)= στιγμή
σούκ, σκού= σήκω
σουλατζήδες= ξενιτιάρηδες
σουλάχα (τ)= όπλα
σουμά= κοντά
σουμάδ= αρραβώνας
σουμαρλαεμένον= παραγγελία
σουμαρλάεψον = να παραγγείλεις
σουμώνε= πλησιάζουν
σουμώντζ= πλησιάζεις
σουνανεύω (τ)= δοκιμάζω
σουρατσιά(τ)= ανίατη πληγή
σους= σώπα
σού= επειδή, αφού
σκών και θέκ= πολύ συχνά αναφέρει
σκώννε= σηκώνουν, κηδεύουν
σκώντζ= σηκώνεις
σκωρίδ= λεπτή σκωρια
σκώσον ποδάρ= περπάτα γρήγορα
σπάνε= σκάνουν
σπαλέρια= στηθόδεσμοι γυναικών
σπασμονή = σκάσιμο
σπιχτόν= σφιχτό, δυνατό
σπορίδια = τεμάχια τα οποία χωρίζεται το χωραφι στη σπορά
στά= στάσου
σταλαγμίτα= σταλαγματιά
σταμνία= μεγάλες στάμνες χαλκωματένιες
στέβος = στέγη
στέκνε= στέκουν, μένουν
στελία = στελλιάρια
στελίν= στυλιάρι
στένω = στερεώνω
στέρια = σιγά
στερέν= στματά
στερεμονή= σταμάτημα, ησυχία
στόλ (ρωσ.) = τραπτέζι
στόλον = στολισμό
στούδια = κόκαλα
στουλάρ = στύλος
στουπίν εγέντον= παραμέθυσε
στόχεψον = πρόσεξε
στρατεία = εκστρατεία
στρεφτιάρ= πώμα τηγανιού
Στύπα (τουρσί μελιντζάνες)

στύπα= τουρσιά
στύπον = ξυνό
στυχαριάζ = φέρνει είδηση χαροποιά
συγερά= γερά μαζί με...
συγκείται= αναλογεί, επαρκεί
συγκόρτζια= κορίτσια συνομίληκα
συγκλί κουντάν = λυγίζουν
 συγκοινώντζα = η πρώτη γυναίκα
συγκόρτσια= συνομίλησα
συενούς= συγγενείς
συενότε= συγγένεια
συμπαίδια= συνομίληκα αγόρια
σύμπιρνα= πολύ πρωί
συνέρται= συμφέρει, ωφελεί
συνεργά με= αισθάνομαι ρίγος
συνεργεία= ενέργεια, συνεργασία
συνετάγαμε= συμφωνήσαμε
συνεφάδια= οι γυναίκες των αδελφών
σύνοδος= συνεδρίαση
σύνυχτα= με την αυγή
συντεκνία= κουμπαριό
σύντεκνος= κουμπάρος
σύρ' άτα= τα υποφέρω
σύρω κα= τραβώ τα κάρβουνα στη πόρτα
σύρω κάμποσα= πίνω μερικά ποτήρια
σύρ' η ψύ 'μ= έχω όρεξη, διαθεση
σύρκουμαι= αποσύρομαι
σύρκομε και σύρκουμες= ταλαιπωριόμαστε
σύρω= τραβώ λίγο ποτό
συρεύ= τραβά
συχαρεμένα= πολύ χαρούμενα
σώγαμπρος= ο γαμπρός που αναλαμβάνει καθήκοντα και δικαιώματα γιού
σώεις= μπορείς να κουβαλήσεις
σώξναι= να σώσω
σως= σώπα