Τα αλληλοδιδακτικά σχολεία

 Οι τιμωρίες , οι περισσότερες, έλειψαν μόλις ιδρύθηκε το πρώτο δημοτικό σχολείο στο Iσχανάντων κατά το 1867. 

Ο κόνδυλος, η μαστίγωση στις παλάμες και στα πόδια, και η προσάρτηση γαϊδουρίσιου κεφαλιού στο κεφάλι των μαθητών, όπως μας τα λέγει ο Σακελλαρόπουλος, έμειναν σαν μια κακή ανάμνηση ύστερα από την ίδρυση των πρώτων δημοτικών σχολείων στην Σαντά και γενικά στον Πόντο.

Η βέργα όμως, το κάθισμα στα γόνατα, τα ημικύκλια και το ράπισμα έμειναν στα σχολεία μας καμιά δεκαπενταριά χρόνια και ύστερα σιγά σιγά έσβησαν και αυτά εκτός από το ράπισμα. 

Παρθεναγωγείο στη Σινώπη

Εμείς τουλάχιστον που φοιτήσαμε στα σχολεία Σαντάς από το 1888, ούτε είδαμε ούτε ακούσαμε, σφυρίγματα, προσάρτηση γαϊδουρίσιου κεφαλιού, φάλαγγα, ημικύκλια,πρωτόσχολους και ερμηνευτές στα σχολεία μας, αν δε είχαμε απορίες για την ερμηνεία μερικών λέξεων ρωτούσαμε απ’ ευθείας τον δάσκαλο.

Βέβαια οι δάσκαλοι των σχολείων Σαντάς και γενικά του Πόντου δεν είχαν την απαραίτητη παιδαγωγική μόρφωση. Φέρονταν λιγάκι σκληρά στα παιδιά, τα περιόριζαν πολύ, απαιτούσαν απ’ αυτά προ παντός γνώσεις  και δεν ήσαν σε θέση να φροντίσουν όσο έπρεπε για την διάπλαση του χαρακτήρα των παιδιών και για την ανάπτυξη των πνευματικών και σωματικών ιδιοτήτων τους, μ' άλλα λόγια δεν ήσαν σε θέση να δημιουργήσουν προσωπικότητες, μα τι με τούτο ;

 Μήπως κι εδώ δεν συμβαίνουν τα ίδια παρά την ύπαρξη Διδασκαλείων και Παιδαγωγικών Ακαδημιών ; 

Οι τότε δάσκαλοι μας παρά τις ελλείψεις τους και τα ελαττώματά τους απόκτησαν την ευγνωμοσύνη του έθνους γιατί κατόρθωσαν να διαπλάσουν εθνικούς χαρακτήρες ατσαλένιους, πολίτες ηθικούς και ενάρετους.

Δύο πράγματα παρέλειψε να  πει ο Σακελλαρόπουλος. 1) Όταν επέμεναν στην αρχή οι παπάδες για κάμποσες μέρες ή βδομάδες να μάθουν τα 24 γράμματα του αλφάβητου μονομιάς στα παιδιά, τα ανάγκαζαν να πάρουν ένα γράμμα απ’ την αρχή και ένα από το τέλος του αλφάβητου και έτσι συνεχίζοντας να τελειώνουν το αλφάβητο. Λοιπόν σειάμενοι , κουνάμενοι οι μαθητές έλεγαν φωναχτά: αω, βψ, γχ, δφ, ευ, ζτ, ησ, θρ, ιπ, κο, λξ, μν. 

Τα γράμματα τα λέγανε με την ονομασία τους και όχι με την προφορά τους,δηλ. λέγανε άλφα ωμέγα, βήτα ψι, γάμμα χι, δέλτα φί κ.ο.κ.

2) Στην ένωση των γραμμάτων έπαιρναν υπ' όψη την ονομασία των γραμμάτων και όχι την προφορά τους, δλδ. βήτα άλφα βα ,βήτα  έψιλον βε, βήτα ήτα βη κ.ο.κ.

 Το ζήτημα της Αρχιεπισκοπής Ροδόπολης ανάγκασε τους καλόγερους να γράψουν στο Πατριαρχείο τα παρακάτω:

«Και το γε vυν θα συστήσωμεν δύο σχολεία αλληλοδιδακτικά, εν εις Δουβεράν και έτερον εις 'Aγουρσαν, επίσης δε και εν κεντρικόν ελληνοαλληλοδακτικόν εις Σαντάν, όπου έν έκαστη ενορία συστηθήσονται και γραμματοδιδασκαλεία, όθεν οι μάλλον επιδίδοντες αποσταλλήσονται εις το κεντρικόν και ταύτα πάντα ώς οίον τε τέλειον κατηρτισμένα κατά την νέαν αλληλοδιδακτικήν μέθοδον με δασκάλους ικανούs και κατέχοντας  αυτήν».

Οι καλόγεροι όμως δεν φύλαξαν την υπόσχεσή τους.

 Τα γραμματοδιδασκαλεία Σαντάς όπως όλα τα γραμματοδιδασκαλεία βρίσκονταν σε κακή κατάσταση, και απορούμε πως οι φιλότιμοι Τραπεζούντιοι ανέχονταν να βλέπουν τα γραμματοδιδασκαλεία των Εξαρχιών και της περιφέρειας Τραπεζούντας να λειτουργούν για πολλά χρόνια αντιπαιδαγωγικώτατα.

Μιλτιάδης Νυμφόπουλος
Δημοδιδασκαλος

Δραμα 1953