Ο σοφός Έλληνας παιδαγωγός Μ. Σακελλαρόπουλος, έγραφε στα τέλη του περασμένου αιώνα:
«Ο θρησκευτικός φανατισμός των Τούρκων φρόντισε με κάθε τρόπο να εξαλείψει μαζί με την Χριστιανική θρησκεία και κάθε χνάρι ελληνικών γραμμάτων. Προπαντός τους δυο πρώτους αιώνες οι Τούρκοι πολέμησαν με λύσσα τα ελληνικά γράμματα, και γι αυτό έκλεισαν τα Ελληνικά σχολεία, έλπιζαν δε ότι οι Έλληνες εάν μείνουν αγράμματοι θα ξεχάσουν με τον καιρό την ελευθερία τους και την εθνικότητά τους.
Η καταδίωξη όμως του τυράννου δεν μπόρεσε να σβήσει την αγάπη των Ελλήνων στα γράμματα. Οι Έλληνες και στους πρώτους χρόνους της σκλαβιάς φρόντιζαν να μην αφήσουν τα παιδιά τους αγράμματα, και τάστελναν κρυφά με τη νύχτα στους παπάδες ή σε απόκεντρα μικρά σχολεία για να μην τα παρακολουθήσουν οι τύραννοι.
Η αυστηρότητα αυτή των Τούρκων ύστερα από 200 χρόνια ξέπεσε λιγάκι, και πολλοί Έλληνες που έμαθαν γράμματα στην Ευρώπη γύριζαν στη Πόλη και έπαιρναν υψηλά αξιώματα, έτσι δε μπόρεσαν να φανούν ωφέλιμοι στους ομοεθνείς τους και να προστατέψουν τα συμφέροντά τους.
Με την συνδρομή των ισχυρών αυτών Ελλήνων κατόρθωναν οι Ελληνικές Κοινότητες κατά τον ΙΗ' και Ιθ' αιώνα να πάρουν την άδεια των τούρκικων αρχών για να ιδρύσουν σχολεία ελληνικά, εις τα οποία οι ευεργέτες του Έθνους πρόσφεραν μεγάλα ποσά. Διαπρεπείς λόγιοι, οι διδάσκαλοι του Γένους, δίδασκαν στα σχολεία αυτά τους Ελληνόπαιδες την γλώσσα και την θρησκεία των πατέρων τους και μερικά άλλα πρακτικά μαθήματα.
Τα καλύτερα σχολεία της εποχής εκείνης ήσαν των Πατριαρχείων, των Ιωαννίνων, του ΆΘωνος, της Πάτμου, του Τυρνάβου, της Θεσσαλονίκης, της Χίου, της Δημητσάνας κλπ. Όλα αυτά αντιστοιχούσαν προς τα σημερινά ελληνικά Γυμνάσια.
Εκτός απ' αυτά τα ανώτερα σχολεία βρίσκονταν και πολλά στοιχειώδη σχολεία παρόμοια με τα δημοτικά στις πολιτείες και στα χωριά της Ελλάδος. Τα σχολεία αυτά ήσαν ιδιωτικά και τα διεύθυναν παπάδες, οι οποίοι εργάζονταν με μεγάλο ζήλο, αν και αμέθοδα.
Οι μαθητές κάθονταν σταυροπόδι επάνω σε ψάθα ή σε χαλί, κρατούσαν τη φυλλάδα με κάλαμο και άρχιζαν την εργασία τους με τις λέξεις «Σταυρέ βοήθει με».
Ύστερα από το αλφάβητο μάθαιναν να καππακίζουν(σ.σ. συλλαβίζουν) και κατόπιν μάθαιναν προσευχές στο πρωτότυπο. Οι μαθητές επαναλάμβαναν το μάθημά τους συχνά μπροστά στους πρωτόσχολους και σπάνια μπροστά στο δάσκαλο. Ύστερα από τη φυλλάδα οι μαθητές διάβαζαν την οκτώηχο, το Ψαλτήρι και τις επιστολές των Αποστόλων από πρωτότυπο. Η γραφή άρχιζε πάνω στην άμμο σε υποδείγματα και σε λίγες λέξεις περικλειόταν ολόκληρο το αλφάβητο. Π.χ. μπάρτε, σφίγξ, κλώψ, ζβυχθηδόν
Τα φυσικά, η ιστορία, η γεωγραφία και η αριθμητική δεν αναγράφονταν στα προγράμματα των σχολείων αυτών. Η γυμναστική επίσης δεν είχε θέση σ' αυτά, μα οι μαθητές των αγροτικών σχολείων γυμνάζονταν πολλές φορές στον δίσκο, στο άλμα, στον δρόμο και σ' άλλα παιγνίδια υπό την επίβλεψη του δασκάλου..
Η πειθαρχία στα σχολεία αυτά ήταν αυστηρή και η επίβλεψη άγρυπνη. Οι συνηθισμένες τιμωρίες ήσαν ο κόνδυλος, η μαστίγωση με το βούνευρο στις παλάμες, η μαστίγωση στα πόδια με τον φάλαγγα, ή προσάρτηση γαϊδουρίσιου κεφαλιού στο κεφάλι του μαθητή, η νηστεία και ο εμπτυσμός.
Η πιο συνηθισμένη ήταν ο ραβδισμός. Μεταχειρίζονταν πολλές βέργες μεγάλες και μικρές ανάλογα με την ηλικία και το πταίσμα του μαθητή, και λέγανε πως το ξύλο βγήκε απ' τον παράδεισο».
«Ο θρησκευτικός φανατισμός των Τούρκων φρόντισε με κάθε τρόπο να εξαλείψει μαζί με την Χριστιανική θρησκεία και κάθε χνάρι ελληνικών γραμμάτων. Προπαντός τους δυο πρώτους αιώνες οι Τούρκοι πολέμησαν με λύσσα τα ελληνικά γράμματα, και γι αυτό έκλεισαν τα Ελληνικά σχολεία, έλπιζαν δε ότι οι Έλληνες εάν μείνουν αγράμματοι θα ξεχάσουν με τον καιρό την ελευθερία τους και την εθνικότητά τους.
Η καταδίωξη όμως του τυράννου δεν μπόρεσε να σβήσει την αγάπη των Ελλήνων στα γράμματα. Οι Έλληνες και στους πρώτους χρόνους της σκλαβιάς φρόντιζαν να μην αφήσουν τα παιδιά τους αγράμματα, και τάστελναν κρυφά με τη νύχτα στους παπάδες ή σε απόκεντρα μικρά σχολεία για να μην τα παρακολουθήσουν οι τύραννοι.
Η αυστηρότητα αυτή των Τούρκων ύστερα από 200 χρόνια ξέπεσε λιγάκι, και πολλοί Έλληνες που έμαθαν γράμματα στην Ευρώπη γύριζαν στη Πόλη και έπαιρναν υψηλά αξιώματα, έτσι δε μπόρεσαν να φανούν ωφέλιμοι στους ομοεθνείς τους και να προστατέψουν τα συμφέροντά τους.
 |
Με την συνδρομή των ισχυρών αυτών Ελλήνων κατόρθωναν οι Ελληνικές Κοινότητες κατά τον ΙΗ' και Ιθ' αιώνα να πάρουν την άδεια των τούρκικων αρχών για να ιδρύσουν σχολεία ελληνικά, εις τα οποία οι ευεργέτες του Έθνους πρόσφεραν μεγάλα ποσά. Διαπρεπείς λόγιοι, οι διδάσκαλοι του Γένους, δίδασκαν στα σχολεία αυτά τους Ελληνόπαιδες την γλώσσα και την θρησκεία των πατέρων τους και μερικά άλλα πρακτικά μαθήματα.
Τα καλύτερα σχολεία της εποχής εκείνης ήσαν των Πατριαρχείων, των Ιωαννίνων, του ΆΘωνος, της Πάτμου, του Τυρνάβου, της Θεσσαλονίκης, της Χίου, της Δημητσάνας κλπ. Όλα αυτά αντιστοιχούσαν προς τα σημερινά ελληνικά Γυμνάσια.
Εκτός απ' αυτά τα ανώτερα σχολεία βρίσκονταν και πολλά στοιχειώδη σχολεία παρόμοια με τα δημοτικά στις πολιτείες και στα χωριά της Ελλάδος. Τα σχολεία αυτά ήσαν ιδιωτικά και τα διεύθυναν παπάδες, οι οποίοι εργάζονταν με μεγάλο ζήλο, αν και αμέθοδα.
Οι μαθητές κάθονταν σταυροπόδι επάνω σε ψάθα ή σε χαλί, κρατούσαν τη φυλλάδα με κάλαμο και άρχιζαν την εργασία τους με τις λέξεις «Σταυρέ βοήθει με».
Ύστερα από το αλφάβητο μάθαιναν να καππακίζουν(σ.σ. συλλαβίζουν) και κατόπιν μάθαιναν προσευχές στο πρωτότυπο. Οι μαθητές επαναλάμβαναν το μάθημά τους συχνά μπροστά στους πρωτόσχολους και σπάνια μπροστά στο δάσκαλο. Ύστερα από τη φυλλάδα οι μαθητές διάβαζαν την οκτώηχο, το Ψαλτήρι και τις επιστολές των Αποστόλων από πρωτότυπο. Η γραφή άρχιζε πάνω στην άμμο σε υποδείγματα και σε λίγες λέξεις περικλειόταν ολόκληρο το αλφάβητο. Π.χ. μπάρτε, σφίγξ, κλώψ, ζβυχθηδόν
Τα φυσικά, η ιστορία, η γεωγραφία και η αριθμητική δεν αναγράφονταν στα προγράμματα των σχολείων αυτών. Η γυμναστική επίσης δεν είχε θέση σ' αυτά, μα οι μαθητές των αγροτικών σχολείων γυμνάζονταν πολλές φορές στον δίσκο, στο άλμα, στον δρόμο και σ' άλλα παιγνίδια υπό την επίβλεψη του δασκάλου..
Η πειθαρχία στα σχολεία αυτά ήταν αυστηρή και η επίβλεψη άγρυπνη. Οι συνηθισμένες τιμωρίες ήσαν ο κόνδυλος, η μαστίγωση με το βούνευρο στις παλάμες, η μαστίγωση στα πόδια με τον φάλαγγα, ή προσάρτηση γαϊδουρίσιου κεφαλιού στο κεφάλι του μαθητή, η νηστεία και ο εμπτυσμός.
Η πιο συνηθισμένη ήταν ο ραβδισμός. Μεταχειρίζονταν πολλές βέργες μεγάλες και μικρές ανάλογα με την ηλικία και το πταίσμα του μαθητή, και λέγανε πως το ξύλο βγήκε απ' τον παράδεισο».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου