Τα δεινά του Ελληνισμού στον Πόντο σε δημοτικό τραγούδι

Ιδού παρακάτω ένα δημοτικό τραγούδι, που μαρτυρεί τα δεινά και την ανθεκτικότητα της ποντιακής φυλής:

Οι Τούρκ’ όνταν εκούρσευαν
 την πόλ’ την Ρωμανίαν 
επάτνανε τα εκκλησίας
 και 'παίρναν τα εικόνας
 επαίρνανε χρυσά σταυρό
 κι αργυρά μαστραπάδες
 επήραν και τη μάνα μ’,
 σ’ εμέν έμποδος έτον
 σα σίδερα κοιλοπόναεν
 αιχμάλωτος θλιμέντσα· 
επήγε και εποίκε με
 σ' Εμίρ Αλή τα σκάλας.
Εκεί εμέν πεσλέεβεν
 με το μέλ’ και το γάλαν,
 με το μελί με το γαλάν
 και με τ' αρνί το κρέας.
Σα φανερά ταντάνιζεν,
 σα κρυφά διερμενεύ’ με
 «Υιέ μ’, αν ζεις και μεγαλώνς
 ση Ρωμανίαν φύγον,
 εκεί έχεις κύρ’ Ανδρόνικον
 καλαδελφόν Ξανθίνον».

Μετάφραση

Οι Τούρκοι όταν κούρσεβαν
 τις πόλεις της Ρωμανίας (Ελλάδας)
 εκούρσεβαν τις εκκλησίες
 και ’παίρναν τις εικόνες 
παίρνανε τους χρυσούς σταυρούς
και ασημένια κύπελλα
 επήραν και τη μάνα μου,
έγκυος ήταν σε μένα
την πιάσαν οι κοιλόπονοι 
αιχμάλωτη, θλιμμένη
επήγε και με γέννησε 
στου Εμίρ Αλή τις σκάλες.
Εκεί αυτή μ' ανέτρεφε 
με μέλι και με γάλα,
με μέλι και με γάλα
 και με τ’ αρνίσιο κρέας.
Στα φανερά με χόρευε,
και στα κρυφά μ’ ορμήνευε:
 "γιέ μου, αν ζεις και μεγαλώσεις
στην Ελλάδα φύγε,
 εκεί έχεις πατέρα Ανδρόνικο
και καλαδελφό Ξανθίνο".


Στάθης Ευσταθιάδης