Για τα σχολεία της Σαντάς και για τις αποικίες των Σανταίων έγραψε ελάχιστα ο α' ιστοριογράφος μας (σ.σ. Φ. Χειμωνίδης), ίσως γιατί δεν του το επέτρεψαν οι ασχολίες του σαν φοιτητής του Πανεπιστημίου Αθηνών που ήταν και έτσι υποχρεωθήκαμε εμείς από τα νεανικά μας χρόνια να υποβληθούμε σε κόπους μεγάλους για να συλλέξουμε σχετικές πληροφορίες.
Για την ίδρυση των σχολείων Σαντάς διαφωνούμε ριζικά με τον α' ιστοριογράφο μας, ο οποίος αναγράφει ότι το πρώτο σχολείο Σαντάς ιδρύθηκε στο Κοζλαράντων από τον Παπά Γεώργιο (Γεράσιμο) Μωϋσιάδη. Όλοι οι διανοούμενοι Σαντάς ως και ο απλοϊκός κόσμος της ομολογούσαν πως το πρώτο δημοτικό σχολείο ιδρύθηκε το 1867 στο Ισχανάντων από τον Σπύρο Μαντίδη σε εποχή που οι γραμματοδιδάσκαλοι Παπά Γεώργιος Μωϋσιάδης, Παπά Παύλος Κεχαγιόπουλος, Παπά Μωυσής Πιστοφίδης και άλλοι μάθαιναν στα παιδιά την Οκτώηχο, το Ψαλτήρι, τον Απόστολο, το Πινακίδι κλπ.
Αυτό όμως δεν εμπόδισε τον Παπά Γεώργιο (Γεράσιμο) να συγκαλύψει την αλήθεια και να διαδώσει με φανατισμό πως αυτός ίδρυσε το πρώτο δημοτικό σχολείο στη Σαντά και απόδειξη ότι ο ίδιος κατά το 1908 όταν έμαθε ότι συγκεντρώνω πληροφορίες για τη ζωή της Σαντάς, καταδέχτηκε να πλησιάσει κι εμένα τον τότε πιτσιρίκο και να φροντίσει να με πείσει πως αυτός ήταν ο ιδρυτής του πρώτου δημοτικού σχολείου.
Ο α' ιστοριογράφος φαίνεται πως πίστεψε στη διάδοση αυτή και έγραψε όσα έγραψε για την ίδρυση του πρώτου δημοτικού σχολείου της Σαντάς . Ως προς το ζήτημα αυτό ο μεν Σπυρίδων Μαντίδης φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας όπου παρακολούθησε μαθήματα της Δ' Δημοτικού, ενώ ο Γεράσιμος Μωϋσιάδης ζούσε στα μοναστήρια. Επί τέλους ο Σπύρος Μαντίδης είδε κατά τη λαϊκή παροιμία "σχολείου πρόσωπο", και στο κάτω κάτω της γραφής δίδαξε με την μέθοδο Έρβαρτ με την οποία διδάχτηκε και ο ίδιος στα σχολεία Τραπεζούντας, ενώ αυτό δεν συμβαίνει με τον Γεράσιμο Μωϋσιάδη.
Τις πρώτες μου διαμαρτυρίες για το λάθος αυτό απηύθυνα κατά το 1903 προς τον α' ιστοριογράφο μας και προς τον δημοδιδάσκαλο Αριστείδη Χλωρίδη.
Και ο μεν α' ιστοριογράφος με απέκρουσε, ο δε κ. Αρ. Χλωρίδης μου είπε: "Ο άνθρωπος εξέφρασε τη γνώμη του. Φρόντισε κι εσύ να δημοσιεύσεις την δική σου γνώμη, κανένας δεν σου αρνείται το δικαίωμα αυτό". Λοιπόν αυτό κάνω κι εγώ σήμερα ύστερα από μισό αιώνα!
Ο ΙΘ' , αιώνας στάθηκε αιώνας των γραμμμάτων και της προόδου στη Σαντά και σ' όλο τον Πόντο. Ύστερα από την έκδοση του Χάτι Χουμαγιούν το 1856 η φλόγα της ελληνικής παιδείας που κρυβόταν βαθιά στα στήθη του πονεμένου και κατετρεγμένου Έθνους, άναψε και φώτισε σαν φάρος τηλαυγής ολόκληρο τον Πόντο και μαζί και τη Σαντά.
Μιλτιάδης Νυμφόπουλος
Δάσκαλος
Ιστοριογράφος της Σαντάς
 |
| Ερείπια από το σχολείο των Πιστοφάντων |
Για την ίδρυση των σχολείων Σαντάς διαφωνούμε ριζικά με τον α' ιστοριογράφο μας, ο οποίος αναγράφει ότι το πρώτο σχολείο Σαντάς ιδρύθηκε στο Κοζλαράντων από τον Παπά Γεώργιο (Γεράσιμο) Μωϋσιάδη. Όλοι οι διανοούμενοι Σαντάς ως και ο απλοϊκός κόσμος της ομολογούσαν πως το πρώτο δημοτικό σχολείο ιδρύθηκε το 1867 στο Ισχανάντων από τον Σπύρο Μαντίδη σε εποχή που οι γραμματοδιδάσκαλοι Παπά Γεώργιος Μωϋσιάδης, Παπά Παύλος Κεχαγιόπουλος, Παπά Μωυσής Πιστοφίδης και άλλοι μάθαιναν στα παιδιά την Οκτώηχο, το Ψαλτήρι, τον Απόστολο, το Πινακίδι κλπ.
Αυτό όμως δεν εμπόδισε τον Παπά Γεώργιο (Γεράσιμο) να συγκαλύψει την αλήθεια και να διαδώσει με φανατισμό πως αυτός ίδρυσε το πρώτο δημοτικό σχολείο στη Σαντά και απόδειξη ότι ο ίδιος κατά το 1908 όταν έμαθε ότι συγκεντρώνω πληροφορίες για τη ζωή της Σαντάς, καταδέχτηκε να πλησιάσει κι εμένα τον τότε πιτσιρίκο και να φροντίσει να με πείσει πως αυτός ήταν ο ιδρυτής του πρώτου δημοτικού σχολείου.
Ο α' ιστοριογράφος φαίνεται πως πίστεψε στη διάδοση αυτή και έγραψε όσα έγραψε για την ίδρυση του πρώτου δημοτικού σχολείου της Σαντάς . Ως προς το ζήτημα αυτό ο μεν Σπυρίδων Μαντίδης φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας όπου παρακολούθησε μαθήματα της Δ' Δημοτικού, ενώ ο Γεράσιμος Μωϋσιάδης ζούσε στα μοναστήρια. Επί τέλους ο Σπύρος Μαντίδης είδε κατά τη λαϊκή παροιμία "σχολείου πρόσωπο", και στο κάτω κάτω της γραφής δίδαξε με την μέθοδο Έρβαρτ με την οποία διδάχτηκε και ο ίδιος στα σχολεία Τραπεζούντας, ενώ αυτό δεν συμβαίνει με τον Γεράσιμο Μωϋσιάδη.
Τις πρώτες μου διαμαρτυρίες για το λάθος αυτό απηύθυνα κατά το 1903 προς τον α' ιστοριογράφο μας και προς τον δημοδιδάσκαλο Αριστείδη Χλωρίδη.
Και ο μεν α' ιστοριογράφος με απέκρουσε, ο δε κ. Αρ. Χλωρίδης μου είπε: "Ο άνθρωπος εξέφρασε τη γνώμη του. Φρόντισε κι εσύ να δημοσιεύσεις την δική σου γνώμη, κανένας δεν σου αρνείται το δικαίωμα αυτό". Λοιπόν αυτό κάνω κι εγώ σήμερα ύστερα από μισό αιώνα!
Ο ΙΘ' , αιώνας στάθηκε αιώνας των γραμμμάτων και της προόδου στη Σαντά και σ' όλο τον Πόντο. Ύστερα από την έκδοση του Χάτι Χουμαγιούν το 1856 η φλόγα της ελληνικής παιδείας που κρυβόταν βαθιά στα στήθη του πονεμένου και κατετρεγμένου Έθνους, άναψε και φώτισε σαν φάρος τηλαυγής ολόκληρο τον Πόντο και μαζί και τη Σαντά.
Μιλτιάδης Νυμφόπουλος
Δάσκαλος
Ιστοριογράφος της Σαντάς
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου