Στις 14 Μαρτίου 1875 σε αναφορά προς τον κυβερνήτη της Τιφλίδας, που έστειλε ο επικεφαλής της ειδικής επιτροπής διακανονισμού διανομής των αγροτεμαχίων ανάμεσα στους κατοίκους των χωριών της Τσάλκας Τζιουμπένκο, γράφει:
«Η επιτροπή μας θεωρεί δυνατή την επιστροφή 20 οικογενειών ακτημόνων αγροτών, που ζουν στο κτήμα του πρίγκιπα Μπαράτωφ στο χωριό Ρέχα, 12 οικογενειών στο Κιζίλ-Ατζιάλο, 5 οικογενειών στο Σαρβάν και μιάς οικογένειας Σαμπίτ-Αχτσιέ, όπου υπάρχουν περίσια χωράφια». Στην αναφορά λέγεται ότι ακόμη το 1871 οι παραπάνω 20 οικογένειες Γεωργιανών ζητούσαν να τις εγκαταστήσουν στο Ελληνικό χωριό Μπασκόϊ. Όμως αυτό δεν πραγματοποιήθηκε, διότι οι κάτοικοι της Ρέχα δήλωσαν την αντίθεσή τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που υπήρχαν το 1873 στη Ρέχα, ήταν 25 οικογένειες με αγροτεμάχια.
1. Ματσουκάτωφ Ανάνιϊ του Χαραλάμπους.
2. Ματσουκάτωφ Βασίλι του Κυριάκου - γεννηθείς στην Ανατολία και προερχόταν από το χωριό Ματσούκα της περιοχής Τραπεζούντας.
3. Καλαίτσιεφ Αθανάσιος του Γεωργίου.
4. Σάμπωφ Κων/ντίνος του Δαυίδ. Αυτό το γένος αρχίζει από τον μετανάστη Σάββα-ογλού Πάβελ δηλ. από το γένος των Σαβόεβ.
5. Ζάζωφ Συμεών (Σίο) του Μωυσή.
6. Βαχτάγκωφ Ιγνάτιος του Ιορδάνη.
7. Μπαλαμπάνωφ Συμεών (Σίο) Παυλώφ, που γεννήθηκε στην Μ. Ασία. Αυτό το επώνυμο προέρχεται από την Κωνσταντινούπολη, στην Οθωμανική Αυλή, και αυτοί που το έφεραν ήταν γνωστοί ως διπλωμάτες.
8. Ζαντάρωφ Μωυσής του Ιωσήφ.
9. Ζαντάρωφ Μιχαήλ του Ιωσήφ.
10. Κεσίσιωφ Αντρέϊ Πετρώφ.
11. Κεσίσιωφ Βησσαρίων του Θεοδώρου.
12. Κεσίσιωφ Δαυίδ του Παύλου.
13. Σεβαστιάνωφ Ιωσήφ του Παύλου.
14. Γαβριήλωφ Γαβριήλ του Ιωάννου.
15. Νικολαΐντωφ/Ιωάννωφ/Ιορδάν του Συμεών.
16. Καλατσίεφ Πάβελ του Ιωάννου.
17. Σιβάσωφ Ιωάνν του Συμεών. (Αυτό το επώνυμο προέρχεται από το Σίβας.)
18. Τούρντωφ Κυριάκος του Θεοδώρου.
19. Ματσουκάτωφ Κων/ντίν του Ευσταθίου.
20. Τατάρωφ Σολομών. Αυτό το επώνυμο προήλθε από την Ελληνική λέξη θητεία.
21. Ματσουκάτωφ Γεώργιος (Γιώρο).
22. Τάσωφ Πάβελ του Θωμά.
23. Κωστάνωφ Ιάκωβος του Παύλου.
24. Σάμπωφ Πέτρος του Θωμά.
25.Γκουνήεφ Ιωάννης (Γκβηνια-σβήλη). Αυτό το γένος είναι γνωστό από το ότι ασχολούνταν με γούνες, απ' όπου και η ρίζα του επώνυμου από την Ελληνική λέξη "γούνα". Αυτή η οικογένεια ήρθε από την περιοχή του Αχαλτσήχ το 1840 και ως το τέλος του 19ου αιώνα έφερε το επώνυμο Γουνήεφ.
Στη δεκαετία του '90 του 19ου αιώνα το χωριό Ρέχα επίσημα συμπεριλήφθηκε στο νομό Γκορί της Περιφέρειας της Τιφλίδας. Από τότε άρχισαν οι συχνές επισκέψεις ανθρώπων του κέντρου στο χωριό αυτό. Επίσης τακτικά έρχονταν και κληρικοί Γεωργιανοί. Να σημειώσουμε ένα πολύ μεγάλο εχθρό των Ελλήνων, τον ιερέα Γκιουλισασβίλι, ο οποίος όχι μόνο δεν αγαπούσε, αλλά μισούσε τους Έλληνες και η λέξη έλληνας προκαλούσε σε αυτόν τον άγιο πατέρα, μίσος και εκνευρισμό.
Άλλος ένας άγιος πατέρας, που μισούσε τους Έλληνες και που επισκεπτόταν τακτικά τη Ρέχα, ήταν ο Αλχαζισβίλι. Από το 1893 αυτοί οι άγιοι πατέρες άρχισαν τις δημοσιεύσεις τους για τη Ρέχα. Τα άρθρα αυτά δημοσιεύονται στις σελίδες της τότε κεντρικής Γεωργιανής εφημερίδας «Ιβέρια». Αυτοί ήταν οι βασικοί ανθέλληνες που μιλούσαν με σωβινιστικά και υβριστικά λόγια για τους Έλληνες της περιοχής Τσάλκας.
Οι θρησκευτικοί πατέρες κατηγορούσαν τους Έλληνες, επειδή μιλούσαν τουρκικά, παρά το γεγονός ότι σε πολλές περιοχές της τότε Γεωργίας οι ίδιοι οι Γεωργιανοί μιλούσαν ακριβώς αυτήν τη γλώσσα. Οι άγιοι πατέρες κατηγορούσαν μόνο τους Έλληνες, όμως δεν έκαναν τίποτα για να ελαφρύνουν την τύχη των Ορθοδόξων Ελλήνων. Τελικά τυφλωμένοι από το σωβινισμό άρχισαν να κατηγορούν τους Έλληνες για το ότι οι Γεωργιανοί μιλούσαν την τουρκική γλώσσα. Έτσι λοιπόν εξαιτίας αυτών των δημοσιευμάτων οι περήφανοι Έλληνες, δυστυχώς στον οικονομικό και κοινωνικό τομέα, παραδόθηκαν στο ανάθεμα του τοπικού πληθυσμού και στις συχνές υβριστικές επιθέσεις. Όλη η Τσάλκα και ανάμεσά της η Ρέχα βρισκόταν σε κλοιό μακριά από τον πολιτισμό.
Οι Εβραίοι ασχολούνταν με το εμπόριο μεταξωτών υφασμάτων, που τα έφερναν από το Ιράν. Εδώ βρέθηκαν και μερικές οικογένειες Οσετίνων, οι οποίοι έγιναν Γεωργιανοί. Όλοι οι προαναφερθέντες πριν και μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο επέστρεψαν στις πρώην εστίες τους.
Από τότε οι γεωργιανοί εθνικιστές προσπαθούσαν να βρουν κάποιο τρόπο για να αφομοιώσουν μερικά ελληνικά χωριά. Τότε στις σελίδες των τοπικών εφημερίδων άρχισαν να εμφανίζονται άρθρα υπέρ της Γεωργίας. Άρχισαν να γράφουν ότι η Ρέχα είναι γεωργιανή λέξη και σημαίνει την πρωταρχική σημασία του χωριού. Στην πραγματικότητα το χωριό ονομαζόταν παλιότερα «Γκβελπαρέχα».
Επιστρέφοντας στα προβλήματα της ιστορίας της Ρέχα να σταθούμε στα γραφόμενα του τότε γνωστού κοινωνικού λειτουργού και ιατρού (Γερμανού στην καταγωγή) του Ε. Β.Έρικσον. Με ειδικό διάταγμα του Αυτοκράτορα επί οκτώ μήνες (1896 - 1897) έζησε στην Τσάλκα και περιέγραψε με λεπτομέρειες τη ζωή και τις υγειονομικές συνθήκες των Ελλήνων μεταναστών.
Ο Ε.Β.Έρικσον έγραφε: «Στην Τσάλκα (τότε στην περιοχή της Τσάλκας υπάγονταν οι σύγχρονες περιοχές Τσάλκσκι, Τετρητσκαρόϊσκι, Μπολνίσσκι και Ντμανίσκι) υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, που δεν ξέρουν σε ποιά εθνικότητα ανήκουν. Ανάμεσα σ' αυτούς, που ονομάζουν τον εαυτό τους Έλληνα, υπάρχουν απόγονοι αυτών των γεωργιανών, οι οποίοι, όπως λένε, εξαγοράστηκαν κάποτε από Έλληνες μοναχούς στα σκλαβοπάζαρα της Μ. Ασίας Το πρώτο μέρος των απόψεων του Ε.Β.Έρικσον αφορά όχι μόνο τους Γεωργιανούς, αλλά και τους Έλληνες, Αρμενίους, Μολάκους, Αϊσούρους, Εβραίους, Ρώσους, Κούρδους, Γερμανούς, Οσετίνους και Τατάρους της περιοχής Μπορτσιαλό, που ζούσαν στην περιοχή αυτή. Αυτός εννοούσε όχι μόνο τους Γεωργιανούς αλλά και όλους τους προαναφερθέντες λαούς.
Σε ό,τι δεν αφορά τους Γεωργιανούς είχε ξεκάθαρα υπογραμμίσει «ότι, όπως λένε, είχαν εξαγοραστεί κάποτε από τους Έλληνες μονάχους στα σκλαβοπάζαρα τηςΟθωμανικής Αυτοκρατορίας».
Εδώ εννοούσε το χωριό Ρέχα, για το οποίο φαίνεται ότι κάποιος του το διηγήθηκε. Το παράδειγμα της Ρέχα ήταν συμπτωματικό για τους Έλληνες μετανάστες, που εγκαταστάθηκαν εκεί.
Ο Έρικσον δε λέει ότι τα τελευταία 70 χρόνια ο ελληνικός πληθυσμός αυτού του χωριού πέθανε και ότι οι απόγονοι των εξαγορασμένων Γεωργιανών παιδιών μετέτρεψαν αυτό το χωριό από ελληνικό σε Γεωργιανό.
0 γεωργιανός ιστορικός στις αρχές του 20ου αιώνα Σ. Καουχτσισβίλι στο βιβλίο, που εξέδωσε το 1942 με τον τίτλο «Η ιστορία της εγκατάστασης των Ελλήνων στη Γεωργία», με βάση τα γεγονότα που μελέτησε στα έγγραφα των αρχείων, έγραψε:
«Στο χωριό Ρέχα οι Έλληνες έφεραν μερικά γεωργιανά παιδιά, τα οποία εξαγόρασαν στα σκλαβοπάζαρα της Τουρκίας». Ωστόσο ο Καουχτσισβίλι δεν υποστήριζε ότι η Ρέχα είναι γεωργιανό χωριό. Η τύχη των κατοίκων της Ρέχα στην πραγματικότητα βρισκόταν στα χέρια των ιερέων της περιοχής Γκορίϊσκ, στην οποία συμπεριλήφθηκε αυτό το χωριό στα τέλη του 11ου αιώνα.
Οι κληρικοί για να εξασφαλίσουν για τον εαυτό τους θέσεις εργασίας, δηλ. για να αποκτήσουν συμπληρωματικό εκκλησίασμα, έκαναν τα πάντα. Με όλα τα θεμιτά και αθέμιτα μέσα με μια μονοκονδυλιά μετέτρεπαν τους Έλληνες σε Γεωργιανούς.
Επ' αυτού ο ιερέας του χωριού Χαντό Ηρακλέϊ Κσενοντόχωφ στις 7 Σεπτεμβρίου 1902 έγραφε:
«Εγώ πήρα το εκκλησίασμα του Χαντό το Νοέμβρη του 1901 ύστερα από 5 συνεχή έτη υπηρεσίας στην πόλη Νουχ. Στο εκκλησίασμά μου ανήκαν 42 σπίτια των κατοίκων της Ρέχα. Όμως ο διορισθείς τώρα στο εκκλησίασμα της Ρέχα ιερέας Γεώργιϊ Παρκάτζε, προκατειλημμένος από ψευδοεθνικιστικά αισθήματα προσπαθεί με μέσα να επιτύχει το προσδοκώμενο. Αυτός αμέσως υπέβαλε τρομοκρατική αναφορά, όπου κατηγορεί εμένα για προπαγάνδα και απάτη των κατοίκων της Ρέχα, και με εμπλέκει σ' αυτό το περιβόητο ζήτημα».
Την αλήθεια δεν μπορείς να την κρύψεις στο σακί. Ας επιστρέψουμε στην επίσημη αναφορά του ιερέα Γ.Παρκάτζε, ο οποίος γράφει: «42 οικογένειες των κατοίκων της Ρέχα ανακήρυξαν τον εαυτό τους Έλληνες και πηγαίνουν στην εκκλησία του Χαντό. Οι κάτοικοι της Ρέχα είναι όλοι Γεωργιανοί, που εγκαταστάθηκαν πριν 60 - 70 χρόνια από την επαρχία Γκορίϊσκ και από το χωριό Κοτέλια του νομού Αχαλτσίχ.
Το 1865 η κυβέρνηση επέτρεψε στους Γεωργιανούς να υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία στην αστυνομία του Καυκάσου. Γι' αυτό ο διοικητής του νομού Μπορτσιαλίσκ, αφού ανέκρινε τους κληθέντες, επιβεβαίωσε ότι όλοι οι κάτοικοι της Ρέχα είναι Γεωργιανοί και μιλούν τη Γεωργιανή γλώσσα».
Οι προαναφερθέντες Έλληνες εντεταλμένοι από τη Ρέχα έγραφαν: «έως το 1899 οι ψαλμωδίες στην εκκλησία μας ψάλλονταν από τους Έλληνες ιερείς, όμως μετά τον έλεγχο της επισκοπής από τον επίσκοπο Λεωνίδα η κοινότητά μας διασπάστηκε σε δυο κόμματα, εκ των οποίων 61 οικογένειες διακήρυξαν τον εαυτό τους ότι τάχα είναι Γεωργιανοί. Όλα αυτά δεν μπορούσε να μη διαταράξουν τα θρησκευτικά μας αισθήματα.
Ύστερα από αυτό άρχισε να διαφαίνεται η υπεροψία και η προκλητικότητα του αντίθετου κόμματος προς εμάς τους τολμηρούς Έλληνες. Το 1890, όταν πέθανε η 16χρονη κόρη του Σάββα Μπαλαμπάνωφ, παρακάλεσε το Γεωργιανό ιερέα Μπάρνοβα να χοροστατήσει στην κηδεία και θα έδινε δύο ρούβλια για την εκκλησία. Όμως αυτός αρνήθηκε. Αιτία ήταν το ότι εμείς ήμασταν γραμμένοι στην εκκλησία του Χαντό».
Η τοπική κεντρική Γεωργιανή εφημερίδα «Ιβέρια» έγραφε σε άρθρο της: «Η Τσάλκα και η καταβασανισμένη Ρέχα». Από 10 οικογένειες Βαχταγκασβίλι δυο αναγνωρίζουν ότι είναι Έλληνες και 8 Γεωργιανές Σαμπασβίλι. Πόσο εύκολο ήταν να αλλάξει το επώνυμο όποιος ήθελε, αν του άρεσε. Στο κάτω - κάτω η Σαμπασβίλι ή Σάμπωφ ή Σαβόεφ ή Σαμπάτζε, γενικά αυτοί με μη ξεκάθαρη εθνικότητα, είναι τελικά άνθρωποι με τέτοια συνείδηση, ώστε ο πατέρας λέει ότι είναι Έλληνας και το παιδί ότι είναι Γεωργιανός».
O προσωπικός φίλος του Γεωργιανού λαού, ο γνωστός ιστορικός και κοινωνικός παράγοντας Α.Χαχάνωφ, που έκανε τόσα πολλά για την ιστορία και την ιστοριογραφία της Γεωργίας, σε άρθρο του: «Οι Έλληνες της Τσάλκας και η σύγχρονη κατάστασή τους», που δημοσιεύτηκε το 1907 στο περιοδικό «Εθνογραφική επιθεώρηση» έγραφε: «Οι Έλληνες της Τσάλκας ζούνε σε 28 χωριά, από τα οποία μερικά διατήρησαν την Ελληνική ονομασία, άλλα Γεωργιανή και τα περισσότερα Τουρκική.
Σωκράτης Αγγελίδης
Διδάκτορας Ιστορίας-Ανατολικολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου