Κενάν Μεσαρέ

Κενάν Μεσαρέ

Στο κατάστημα του περίφημου Πόντιου φωτογράφου Γιώργου Λυκίδη, στην οδό Τσιμισκή, στη Θεσσαλονίκη, όπου εργαζόμουν, σύχναζαν άνθρωποι της διανόησης, άνθρωποι αξιόλογοι διαφόρων ειδικοτήτων και επαγγελμάτων. 
Μεταξύ αυτών ήταν και ο Κενάν Μεσαρέ, γιος του Ταχσίμ Πασά, που παρέδωσε τη Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο του 1912 στον βασιλιά Κωνσταντίνο.
Ο Κενάν Μεσαρέ έλεγε ότι η εντολή από την τουρκική κυβέρνηση ήταν να παραδοθεί η Θεσσαλονίκη στους Βούλγαρους. Η οικογένεια, όμως, του Ταχσίμ Πασά ήταν από τα Γιάννενα και είχε περισσότερους δεσμούς με τους Έλληνες.
 Έτσι κι αλλιώς η παράδοση έπρεπε να γίνει και εφόσον ήταν υπεύθυνος ο Ταχσίμ Πασάς, προτίμησε να γίνει η παράδοση αποκλειστικά στους Έλληνες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δυσαρεστηθεί η τουρκική κυβέρνηση, η οποία δεν επέτρεψε στην οικογένεια του Ταχσίμ Πασά να πάει στην Τουρκία. Για τον λόγο αυτό έμειναν στα Γιάννενα, όπου είχαν κτηματική περιουσία.
Ο Κενάν μπέης, όταν  τον γνώρισα, ήταν περίπου εβδομήντα χρονών. Ένας ψηλός, ωραίος άνθρωπος, ο οποίος μιλούσε τόσο καλά τα ελληνικά, που με εντυπωσίαζε. 
Αρθρογραφούσε κιόλας, από όσο γνωρίζω, σε κάποιες εφημερίδες. Έλεγε και μια ιστορία, για την εποχή που ήταν νεαρός. Τότε, ο πατέρας του ήθελε να τον πείσει να ακολουθήσει στρατιωτική καριέρα. 
Ο Κενάν, πήγε αρχικά στη στρατιωτική σχολή. Είπε, όμως, στον πατέρα του να τον στείλει σε μια σχολή καλών τεχνών. Εκείνος τον έστειλε στην Ιταλία.
Στην Ιταλία, ο Κενάν έκανε σπουδές, έγινε ζωγράφος και γύρισε στη Θεσσαλονίκη, όχι, όμως, για να ασχοληθεί επαγγελματικά με τη ζωγραφική. Έκανε πολλές εκθέσεις έργων του, τις οποίες παρακολούθησα. Πολλά από τα έργα του τα έχω φωτογραφίσει και υπάρχουν στο αρχείο μου. Ένα από τα έργα του, μου το χάρισε, λέγοντάς μου: «Να το έχεις, να το βλέπεις και να το καμαρώνεις».
Ήταν ένας άρχοντας, ένας υπέροχος άνθρωπος!

Γιώργος Μουσικίδης

Φωτογράφος-Συγγραφέας

Τι έγραψε το 2009, σε ειδική έκδοση της, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων για τον KENAN ΜΕΣΑΡΕ.

ΚΕΝΑΝ ΜΕΣΑΡΕ Στον καμβά του άρχοντα-ζωγράφου των Ιωαννίνων

Στα Γιάννινα άρχοντας, τρυφερός και αγέρωχος. Στη Θεσσαλονίκη γλεντζές και κοσμοπολίτης. Μισός Αλβανός, μισός Έλληνας. Ο πολυτάλαντος ζωγράφος Κενάν Μεσαρέ ασκεί τη γοητεία της διπλής καταγωγής, της ζωής και της εποχής του

Ζωγράφος και άρχοντας, Αλβανός με ελληνικό αίμα από τη μητέρα του και με γιαννιώτικη παιδεία, ένα σπάνιο δείγμα του κοσμοπολιτισμού των Ιωαννίνων, όταν η πόλη «ήταν πρώτη στ' άρματα, τα γρόσια και τα γράμματα», ο Κενάν Ταχσίν Μεσαρέ γίνεται τώρα ευρύτερα γνωστός, χάρη σ' ένα αποκαλυπτικό λεύκωμα, αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του, που εκδόθηκε από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων.

Το αρχοντικό του Κενάν Μεσαρέ στα Γιάννινα δεν υπάρχει πια - όπως και τόσα άλλα γιαννιώτικα αρχοντικά. Ο τάφος του στη Θεσσαλονίκη χάθηκε κι αυτός.

Μένει όμως το έργο του, οι απόγονοί του και η μνήμη του ανεξίτηλα χαραγμένη στις καρδιές και τις μαρτυρίες όσων τον γνώρισαν και συνέπραξαν στη δημιουργία του λευκώματος.

Ο Κενάν Μεσαρέ ήταν ο γιος του Αλβανού στρατηγού Χασάν Ταχσίν Πασά, του ανθρώπου που παρέδωσε τη Θεσσαλονίκη στα χέρια των Ελλήνων και όχι των Βουλγάρων, επειδή πίστευε ότι πρέπει να την παραδώσει στα χέρια αυτών που την έδωσαν.

Ήταν υπασπιστής του πατέρα του, που τον αγαπούσε και ευνόησε την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική. Έτσι ευτύχησε να γίνει ο ρωμαλέος εικονογράφος της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης και των Ιωαννίνων το 1912-13 κι αμέσως μετά να δουλέψει για τη χαρτογράφηση των νέων συνόρων της Ελλάδας.

Πήρε την ελληνική υπηκοότητα και επέστρεψε στα Γιάννινα, όπου παντρεύτηκε την ωραιοτάτη Ραφέτ και πέρασε αποτραβηγμένος το υπόλοιπο της ζωής του.

Κάθε τόσο, αποδρούσε προς τη Θεσσαλονίκη για να δει τους φίλους του και να επιδοθεί σε φοβερά γλέντια που κατέληγαν σε μυστηριώδεις νυχτερινές περιπλανήσεις.

Για τους φίλους του, όμως, ήταν ο επιστήθιος τρυφερός φίλος, ευαίσθητος και ποιητικός, αυτοδίδακτος ζωγράφος, που αποτύπωσε τα τοπία της Λίμνης των Ιωαννίνων, την ποικιλία των ανθρώπινων τύπων στα πορτρέτα του.

Ήταν ο ανεπανάληπτος καλλιτέχνης, όταν επρόκειτο για την απόδοση των νεκρών φύσεων.

Ψηλός, λιπόσαρκος, κομψός για τους γείτονές του, ήταν ο Κενάνμπεης- μια σκιά των παλιών Ιωαννίνων που έσβησε το 1965.

Γιος στρατηγού της οθωμανικής αυτοκρατορίας, αλβανικής καταγωγής, του Χασάν Ταχσίν Πασά, και της ελληνικής καταγωγής Λαζής, μουσουλμάνας όμως Χατιτζέ Ελμάζ ήταν ο Κενάν Μεσαρέ, αυτοδίδακτος ζωγράφος, που πέρασε τη ζωή του ανάμεσα στα Γιάννενα, όπου γεννήθηκε το 1889 και πέθανε το 1965 στο αρχοντικό σεράι των προγόνων του, και στη Θεσσαλονίκη, όπου ετάφη ύστερα από δική του επιθυμία.

Ήταν ζωγράφος νατουραλιστής -δούλευε λάδια και ακουαρέλες. Άφησε πλούσιο έργο πίσω του, αν και πολλοί πίνακές του χάθηκαν στα δύσκολα χρόνια του πολέμου, της Κατοχής και του Εμφυλίου.

Ο Κενάν Μεσαρέ είχε τη συνήθεια να χαρίζει έργα του και για το λόγο αυτό πολλά βρίσκονται σε ιδιωτικές -συνήθως άγνωστες πια- συλλογές.

Όσοι τον γνώρισαν -ανάμεσά τους ο δικός μας Βίκτωρ Νέτας, η γειτόνισσά του Σαφέτ Ντίνο-Μαυρομάτη κ.λπ.- έχουν να λένε για το λιπόσαρκο της κορμοστασιάς του, την ευγένειά του, την καλοσύνη του, την πολύπλευρη γνώση του, την αυστηρή κρίση του και το ταλέντο του.

Γνώριζε και μιλούσε έξι γλώσσες (αλβανικά, τουρκικά, περσικά, αραβικά, γαλλικά και ελληνικά). Πολύγλωσση ήταν και η γυναίκα του Ραφέτ, η οποία στα δύσκολα χρόνια δίδασκε σε παιδιά των Ιωαννίνων ξένες γλώσσες.

Και κάτι ακόμα: ο πατέρας του ήταν ο στρατηγός που παρέδωσε τη Θεσσαλονίκη, το 1912, στα προελαύνοντα ελληνικά στρατεύματα αφήνοντας με άδεια χέρια τους Βούλγαρους, που κι αυτοί είχαν πλησιάσει την πόλη και του έταζαν πολλά χρήματα. Τούτο το λεύκωμα το εξέδωσε η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων «ως ελάχιστη τιμή στη μνήμη του Κενάν Μεσαρέ».

Μεγάλο μέρος του έργου απεικονίζει στιγμές του πολέμου 1912-13.