Η κατάρρευση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και η προβολή της αρχής της αυτοδιάθεσης των λαών γέννησαν προσδοκίες για τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους και σε άλλες εθνότητες που ζούσαν ως τότε ως υπήκοοι του Σουλτάνου. Οι Αρμένιοι στα νότια της Καυκασίας, οι Έλληνες στη βόρεια ακτή της Μικρασίας, από τη Σινώπη ως την Τραπεζούντα, έλπισαν ότι άρχιζε νέα γι' αυτούς εποχή ανεξάρτητου εθνικού βίου.
Οι Έλληνες του Πόντου προσανατολίζονταν προς την ιδέα της δημιουργίας Ποντοαρμενικού Κράτους. Αλλοι μιλούσαν για Ελληνική Δημοκρατία του Πόντου με ειδική σχέση προς το ελληνικό κράτος.
0 Βενιζέλος ενθάρρυνε αρχικά την πρώτη λύση, χωρίς ανάμειξη ή επιβάρυνση της Ελλάδας. Στο γνωστό Υπόμνημα του (της 17/30 Δεκέμβρη 1918) για τις ελληνικές διεκδικήσεις δεν περιέλαβε αξιώσεις για την περιοχή του Πόντου, μολονότι ζούσε εκεί ακμαίος ελληνικός πληθυσμός, γιατί ένιωθε ο Βενιζέλος ότι έτσι θα εξασθένιζε την επιχειρηματολογία του για τα άλλα, τα πιο ζωτικά και εφικτά, σημεία των ελληνικών επιδιώξεων.
Τελικά προκρίθηκε η λύση της Ποντοαρμενικής Ομοσπονδίας και υπογράφτηκε σχετική συμφωνία (το Γενάρη του 1920) ανάμεσα στο μητροπολίτη Χρύσανθο και τον Αλ. Χατισιάν, πρωθυπουργό της Αρμενικής Δημοκρατίας. Η συνθήκη των Σεβρών (28 Ιουλίου /10 Αυγούστου 1920), λίγο αργότερα, αναγνώρισε το δικαίωμα των κατοίκων της περιοχής να δημιουργήσουν Ποντοαρμενικό Κράτος εκτεινόμενο από την Τραπεζούντα ως το Βαν και τα αρμενικά σύνορα της Καυκασίας.
Η σταδιοδρομία του νέου κράτους ήταν εφήμερη. Το Νοέμβρη του ίδιου χρόνου οι Αρμένιοι νικήθηκαν στο Ερζερούμ από τον κεμαλικό στρατό και συνθηκολόγησαν και οι Έλληνες του Πόντου έμειναν στο έλεος της τούρκικης εκδίκησης, σε περίοδο μάλιστα εθνικού φανατισμού, που τον τροφοδοτούσε περισσότερο η παρουσία ελληνικού στρατού στη ζώνη της Σμύρνης και η νικηφόρα προέλασή του στα ενδότερα της Μικρασίας (Ανατολίας).
Φ.Κ. Βάρος
«Θέματα νεότερης και σύγχρονης Ιστορίας από τις πηγές»,
έκδ. ΟΕΔΒ, Αθήνα 1986
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου