ΤΑΜΑΜΑ Μερος 13

Η Τάμζαρα τους ξεκούρασε σωματικώς όλους. Ψυχικώς, όσοι έχασαν τους ανθρώπους τους, πώς να συνέλθουν; Πώς να συνέλθει ο Παπαγιάννης; Την άλλη μέρα μεσημέριασε, όταν ξεκίνησαν για την Γαράσαρη.

 Η πόλη αυτή τουρκικά λέγεται Σεμπίν Καρά Χισάρ και στην αρχαιότητα λεγόταν Νικόπολις, ποντιακά όμως είναι γνωστή με το όνομα Γαράσαρη. Και ενώ ο κόσμος αυτός σ' όλο το πλάτος του Δυτικού Πόντου τραβούσε του δρόμο του Γολγοθά και του Σταυρού, άλλα πράγματα ανέβαιναν στον Ανατολικό Πόντο.

Εκεί οι Χριστιανοί αγνοούσαν την τραγωδία των αδελφών τους στον Δυτικό Πόντο. Ειδικά μέσα στην Τραπεζούντα, ζούσαν οι Χριστιανοί, σε έκσταση και εθνική έπαρση. Επιτέλους μετά από χρόνια και καιρούς, πάλι δικά μας είναι. Όνειρο αιώνων γίνηκε πραγματικότητα.

Οι Ρώσσοι είχαν φτάσει στην Γόμουρα, λίγα χιλιόμετρα έξω από την Τραπεζούντα. Ο Βαλής της Τραπεζούντας και ο εκπρόσωπος του Τουρκικού Κομιτάτου προτίμησαν να παραδώσουν την Τραπεζούντα στον Μητροπολίτη Χρύσανθο λέγοντάς του. "Από εσάς την πήραμε, σε σας την παραδίδουμε". Έθεσε δε την τύχη των φτωχών μουσουλμάνων, που θα έμεναν στην Τραπεζούντα, κάτω από την ευθύνη του Μητροπολίτη.

Η Χριστιανική Τραπεζούντα σηκώθηκε στο πόδι. Υπήρξαν πολλοί θερμόαιμοι, που θέλησαν να εκδικηθούν, στο πρόσωπο απλών μουσουλμάνων, τα όσα η Φυλή μας τράβηξε στους αιώνες της σκλαβιάς. Αλλά η σκιά του Μητροπολίτη ήταν παντού. Οι μουσουλμάνοι άνδρες έφυγαν από φόβο πρόσφυγες. Οι οικογένειες και τα μωρά έμειναν απροστάτευτα.

Έκαμε συσσίτια για τα παιδιά των μουσουλμάνων και ίδρυσε τα πρώτα μαζικά δημοτικά σχολεία, για όλα τα παιδιά των μουσουλμάνων. Ο Μητρο­πολίτης θέλησε διπλωματικά να περάσει νέο πνεύμα και νέα Πολιτική στον Πόντο, για την μελλοντική ισότιμη και δημοκρατική διαβίωση των κατοίκων.

Στο Βατούμ της Γεωργίας, ιδρύεται η Ποντιακή Εθνοσυνέλευση, η οποία ονομάζεται Βουλή του Πόντου και κηρύσσει τον ΠΟΝΤΟ ανεξάρτητο κράτος. Η νεολαία στην Τραπεζούντα ξεσπαθώνει, με όλα τα μέσα, υπέρ της Μεγά­λης Ιδέας.

Ο δημοσιογράφος Καπετανίδης, γράφει στην εφημερίδα του, στην Τραπεζούντα, για την Ένωση με την Ελλάδα. Οι μαθητές των σχολείων, που δεν μάθαιναν τα τουρκικά, που από τις αρχές του αιώνα ήταν υποχρεωτικό μάθημα, μέσα σε λίγες εβδομάδες, έμαθαν ρώσσικα, για να μπορούν να ομιλούν με τους "ελευθερωτές". Ελληνικές σημαίες υψώθη­καν στα σπίτια των Χριστιανών. Οι χριστιανικές τελετές και ειδικά η κατάδυση του Σταυρού, δέσποζαν σ' όλη την πόλη. Η Τραπεζούντα ξανάγινε, πέρα ως πέρα ελληνική.

Ο γιατρός Κτενίδης, που ταυτόχρονα είχε μέσα του την φλόγα του πατριώτη και του ποιητού, έγραψε τον ύμνο του Νέου Πόντου.

Ηρθ' η μέρα, ήρθ' η ώρα

που προσμέναμε με χρόνια 
στα δεσμά,  στην καταφρόνια 
και στην τουρκική σκλαβιά.

Εις του Πόντου τ' ακροβούνια

 καριοφίλια μαυρισμένα

φέρουν το Εικοσιένα

 ψάλλουν την Ελευθεριά.

Της Ανάστασης σημαίνει
 η καμπάνα  τη μεγάλη 
ο καθένας μας ας βάλει

 την λαμπρότερη στολή.

Και μπροστά εις την εικόνα

 της Πατρίδας την αγία

 ας προσφέρει για θυσία

νιάτα, πλούτη και ζωή.

Εις του Πόντου μας το χώμα

 άνοιξε σε κάθε βήμα

των μαρτύρων ένα μνήμα

 του τυράννου η μαχαιριά

Μας καλούν εκδικητάδες

ζωντανοί και πεθαμένοι,

 η Πατρίδα, ερημωμένη

μας καλεί εμπρός παιδιά!

Γράφτηκε από τον γιατρό Φίλωνα Κτενίδη και το Εθνικό Συμβούλιο, τον ανεγνώρισε, το 1918, σαν ύμνος της μελλο­ντικής "Δημοκρατίας του Πόντου".

Αυτά συνέβησαν στην Ανατολή, την ώρα που οι Χριστιανοί στον Δυτικό Πόντο, έθαβαν τους νεκρούς τους δεξιά και αριστερά, στις πλαγιές των βουνών, στη πορεία της εξορίας τους.

Στην Γαράσαρη έμειναν-αρκετές μέρες. Τους είχαν βάλει σ' ένα καινούργιο κτίριο, στους στρατώνες. Υπήρχαν και γιατροί αξιωματικοί, που φρόντιζαν την περιφρούρηση της υγείας.

Γιώργος Ανδρεάδης