Το πρώτο σου χρέος, εχτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους πρόγονους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει. ΑΣΚΗΤΙΚΗ-Νίκου Καζαντζάκη

Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016

Αγαπητή μου αδελφή Ελένη Ξανθοπούλου.....

Αρχή του Νοέμβρη του 1922 ήρθε μας βρήκε στην Τραπεζούντα η Ελένη κόρη του Γρηγόρη Μελίδη και σύζυγος του Κάτσιου, και μας έδειξε κάποιο συγκινητικό γράμμα του αδελφού της Γιάννη. Στο γράμμα του ο Γιάννης για να μην προδοθεί η αδελφή του Ελένη, παρουσιάζεται σαν Γεώργιος Βενετικίδης.
Αντίγραφο από το  γράμμα παραθέτουμε εδώ:
Επιστολή μελλοθάνατου Ματθαίου Κωφίδη (από τις φυλακές Αμάσειας) στη σύζυγο του Ουρανία

Αγαπητή μου αδελφή Ελένη Ξανθοπούλου,

Έγινε τέσσαρα μήνας αφού επιάσταμε και κείμες ση Παϊπουρτή την φυλακήν. Έσυραμε αρρώστειαν και υπέφεραμε παρά πολύ. Και τώρα αδελφή μου έχομε μεγάλην ανάγκην χρημάτων. Άμα παίρνεις το γράμμα μου  αμέσως να με στείλεις χρήματα. 
Αδελφή μου αδελφή μου, με το γράμμα μου δεν μπορείς να καταλάβεις το πόσον υπόφερα από την πείναν και  τώρα θα υποφέρω και από τον κρύον. Ο χειμώνας ήλθεν και  εγώ, ούτε παλτόν εχω, ούτε πανταλόν. Τα άλλα μου τα πήραν και τα άλλα εγράσταν. Επέθανα κι ας σον λιμόν. Επιτέλους ό,τι θέλετε κάμετε, ψαλαφάτε, γυρεύετε, ό,τι θέλετε. Εδώ θα καταλάβω πόσον αγαπάτε τον αδελφόν σας. Αχ  αδελφή μου μίαν ας  έτρωγα εχόρταζα και μίαν πα ας έλεπα  σας και έπειτα ας επεθάνα.

Ο αδελφός σας Γεώργιος 

Το γράμμα αυτό που δεν άφησε αδάκρυτο κανένα μάτι, μας ήρθε σε πολύ ακατάλληλη στιγμή. Όλοι οι Σανταίοι της Τραπεζούντας ήμασταν σωστά  οικονομικά και ψυχικά ναυάγια και επί πλέον διατελούσαμεν όλοι μας  υπό διωγμόν.
Κανένας δεν μπόρεσε να συνδράμει τον δυστυχισμένο Γιάννη Μελίδη, ο οποίος σε  λίγες μέρες μας άφησε υγεία, γιατί τον κρεμάσανε οι Τούρκοι στην Παϊπούρτη μαζί με τους  άλλους 4 κατά τον Δεκέμβρη του 1922.
 Μετά τον απαγχονισμό τους μας παρουσίασε η  Ελένη αδελφή του Γιάννη δεύτερο γράμμα κάποιου συγγενούς της που την  έγραψε πως "άστισαν"  τους 5 Σανταίους στη Παϊπούρτη, μαζί και τον  αδελφόν της Γιάννη. Η λέξη άστισαν είναι τούρκικη και σημαίνει κρέμασαν, η  Ελένη  που δεν ήξερε την τουρκική υπψιάστηκε και ήρθε να με ρωτήσει. Εγώ εννοείται την καθησύχασα, αυτή  όμως έμαθε την αλήθεια  από άλλους και τα μοιρολόγια της δεν είχαν τελειωμό. Τα 5  αυτά παληκάρια τα κλάψαμε όλοι μας.

Μιλτιάδης Κ. Νυμφόπουλος
Εκπαιδευτικός
Ιστοριογράφος της Σαντάς










Σ.Σ. Οι απαγχονισθέντες ήσαν:
1. Γιάννης Μελίδης
2. Κώστας Ατέσογλους
3. Χριστόφορος Ατέσογλους
4. Χαράλαμπος Τοπαλίδης
5. Αβραάμ Χιονίδης