Σάββατο, 30 Απριλίου 2016

Tα έθιμα των Βαΐων

Στην εκκλησία ο παπάς μοίραζε κλαδιά βαΐας με μπουμπούκια (είναι ποικιλία λεύκης). Ήταν καλός οιωνός να έχει το κλαδάκι περιττό αριθμό μπουμπουκιού.
Κερκέλια


Τα παιδιά μετά την εκκλησία γύριζαν στα σπίτια ψάλλοντας:
 θεία, θεία των Βαΐων,
δος κερκέλ (στους άλλους)
κ’εμέν δός ωβόν.
 Τα κερκέλια ήσαν κουλούρια από σιταρένιο αλεύρι χωρίς σουσάμι που ήταν άγνωστο στη Σαντά! Πριν να ξεκινήσουν έπαιρναν ένα κομ­μάτι σπάγγου όπου περνούσαν ένα κερκέλ διπλάσιο στο μέγεθος απ' τα άλλα, ειδικά καμωμένο για γούρι, ένα κλαδί βαΐου κι ένα καλαθάκι για τ’ αυγά.
Κάθε  νοικοκυρά ανάλογα με την οικονομική της κατάσταση, τη συγγένεια ή την συμπάθεια προς τα παιδιά που εβάεβαν,  έδινε κερκέλ ή αυγό.
Τα αυγά τα κρατούσαν τα παιδιά, για να τσουγκρίσουν τη Λαμπρή. Μερικές φορές εβάευαν και μερικοί άντρες έτσι για να γελάσουν.
Μια χρονιά ο αγωγιάτης ο Γιάννες ο Κούφον φορτώθηκε ένα ταοκάλαθον (τό πιο μεγάλο καλάθι) για να βάλει τ’ αυγά που θα μάζευε, πήρε κι ένα σκοινί, με το οποίο φόρτωνε το άλογο, για να περάσει τα κερκέλια, έδωσε την άλλη άκρη  του στο Λάμπον.
Τσσιάντζζαν φορτωμένον κι  αυτόν με άλλο ταοκάλαθον και γύριζαν τα σπίτια.
Επειδή δε το σχοινί ήταν μακρύ και τα σπίτια πυκνά, ο ένας έμπαινε στο ένα σπίτι κι ο άλλος στο άλλο οι νοικοκυρές βλέποντας το καλάθι και το σχοινί, στην αρχή τάχαναν, ύστερα όμως έσκαγαν στα γέλια και τους έδιναν και αυγό και κερκέλ.
Από το έθιμο αυτό έγιναν ­οι λέξεις βαεύω και βάεμαν που μεταφορικά και ειρωνικά λέγονται για κείνους που κάνουν πολλές επισκέψεις.
Την Κυριακή των Βαΐων επιτρέπονταν τα ψάρια  στη Σαντά όμως επειδή ήταν μεγάλη η απόσταση μόνο χαψία (αντζούγιες) έφερναν οι αγωγιάτες.

Στάθης Αθανασιάδης
"Ιστορία & Λαογραφία του Πόντου"